ДЫ БУДЗЕ ЗАЎСЁДЫ ЛЮБОЎ…

“Любоў ніколі ня мінаецца, хоць і прароцтвы спыняцца, і мовы змоўкнуць, і веды скасуюцца”

(1 Кар. 13:8)

Надыходзячы новы год наводзіць звычайна на думку аб кароткачасовасьці усяго зямнога. Мне здаецца, аднак, што гэты час году павінны нагадваць аб тым, што “ніколі ня мінаецца”. Калі год сыходзіць за годам у вечнасьць, я не смуткую аб тым, што ён выносіць зь сабою, хутчэй дзіўлюся таму, што ён пакідае нам. Такое жа уражаньне, відаць, адчуваў і ап. Павел. Для яго натуральна, што “прароцтвы спыняцца, і мовы змоўкнуць, і веды скасуюцца”, але ён уражаны тым, што “любоў ніколі ня мінаецца” – урачыстая нота чуецца ў гэтым воклічы.

І мы, сканчаючы гэты год, паспрабуем успомніць аб усім тым, чым мы узбагаціліся на працягу яго не на час, а назаўжды. Што жа сказаць аб любові, якая ніколі не старэе, якая не ведае ні часу, ні прасторы, якая па істоце сваёй бясконцая, бязьмежная? Я бы сказаў, што думка аб ёй павінна пераважаць у нас на пачатку новага году.

Ёсьць нешта ў сьветабудове, над чым час не мае улады: гэтае чалавечае сэрца. Усё астатняе высільваецца, як бы зношваецца; здольнасьці слабеюць, сілы зьмяняюць нам, памяць робіцца кепскай, але сэрца застаецца нязьменным — яно не павінна згубіць здольнасьці да любові, яно павінна заўсёды заставацца шырока адчыненым для усяго высокага і выдатнага, для усякай галечы, для усякага гора. Сэрца чалавечае — гэта тая расьліна, якая не гіне ад буры і дрэннага надвор’я, але рунее і квітнее нават сярод марозных сьнежных дзён.

У ім гучыць песьня любові і тады, калі голас зьмяняе нам. Калі погляд захмураны, ясны прамень веры пранікае ў гэтую цямрэчу і азарае яго. Не глядзіце ж на пажухлыя лісьця. Сэрца ваша засталося юным насуперак мінаючым гадам.

Тая вечная любоў Боская, паслаўшая вясёлку пасьля патопу, не зьмянілася і да гэтага дня, погляд Боскай любові не азмрочыўся, сілы яе не саслабелі, неба і зямля зьнікнуць, але любоў будзе ва усе стагодзьдзі.

ПРЫСТАНАК У СКРУСЕ

“Ён захоўвае душы сьвятых Сваіх; з рукі бязбожных вызваляе іх.”

(Пс. 96:10)

Куды нам ісьці ў нашай скрусе? Няма чалавека, які б не выпрабаваў гора, таму і пытаньне гэтае датычыцца кожнага. Госпад і Настаўнік наш, за Якім мы жадаем крочыць, паказаў нам шлях да прыстанку падчас скрухі: “і ў змаганьні ўнутраным руплівей маліўся” (Лк. 22:44). Падыходзячы разумова да саду Гэфсіманскага, навучымся ад Яго гэтай малітве. Вялікая скруха наведала Яго, і Ён маліў Айца каб мінула гэтая скруха. Прыклад Выратавальніка дае нам права маліцца, каб Госпад пазбавіў нас ад гора або пагражаючай нам небясьпекі.

Але малітва Сына Боскага была непарыўна зьвязана зь адчуваньнем дасканалай пакоры волі Айца: “Не Мая воля, а Твая хай будзе” (Лк. 22:42). Малітва праўдзівая, малітва жаданая Богу, мусіць быць заўсёды прасякнутая такім жа духам.

Мы не ведаем, што для нас лепш. Мы не ведаем, якую карысьць наша гора можа прынесьці нам або іншым, не ведаем, чаго б мы пазбавіліся, калі б гэтае гора нас абмінула. Таму аддамо ўсё Яму: “Не Мая воля, а Твая хай будзе”

Малітва Выратавальніка не засталася без адказу. Ён атрымаў падмацаваньне і дапамогу. Хоць горкая чара не абмінула Яго, хоць Ён павінен быў выпіць яе да апошняй кроплі, аднак адказ зьявіўся іншым чынам. Малітва падмацавала Боскага Пакутніка і дала Яму сілу прыняць на Сябе цяжкі крыж і несьці яго да канца. Ці не лепшы гэта адказ на усякую скруху?

Тры разу Выратавальнік выдаляўся ў глыбіню Гэфсіманскага саду, і з кожным разам сьмяротная нуда Яго памяншалася, і нарэшце барацьба скончылася, Ён атрымаў перамогу, і поўны мір пасяліўся ў душы Ягонай.

Госпад заўсёды адказвае на малітву. Адказ зьяўляецца або прама, даруючы нам то, пра што мы просім, або жа выяўляецца ў магчымасьці з пакорай і з радасьцю прыняць волю Боскую. Адыходзячы ў адзіноту для малітвы, мы заўсёды знойдзем суцяшэньне і мір. У гэтай адзіноце нам зьявіцца Анёл Госпада, які умацоўвае нас у сьмяротнай нудзе, і мы атрымаем сілу вынесьці усякае выпрабаваньне.

СЬВЯТЫЯ МУЧАНІКІ 14000 НЕМАЎЛЯТАЎ, ШТО ІРАД У ВІФЛЕЕМЕ ЗАБІЎ.

Памяць 29 сьнежня

Сьвятыя мучанікі 14000 немаўлятаў забітыя царом Ірадам у Бэтлеем. Калі надышоў час зьдзяйсьненьня найвялікшай падзея — Увасабленьне Сына Боскага і Нараджэньні Яго ад Усясьвятой Дзевы Марыі, усходнія вешчуны убачылі на небе новую зорку, зьвясьціўшую нараджэньне Цара Юдзейскага. Адразу яны накіраваліся ў Ерусалім для глыбокай пашаны Нарадзіўшамуся, а зорка паказвала ім шлях. Пакланіўшыся Боганемаўлю, яны не вярнуліся ў Ерусалім да Ірада, як ён загадваў ім, але, атрымаўшы адкрыцьцё звыш, сышлі ў сваю краіну іншым шляхам. Тады Ірад зразумеў, што задум ягоны знайсьці Немаўля не ажыцьцявіўся, і загадаў забіць у Віфлееме і навакольлях усіх дзяцей мужчынскай полу ад двух гадоў і малодшых. Ён разьлічваў, што сярод забітых дзяцей будзе і Боганемаўля, у Якім бачыў саперніка. Загубленыя немаўляты зрабіліся першымі мучанікамі за Хрыста. Гнеў Ірада абрынуўся і на Сімеона Богапрыняўшага, які усенародна сьведчыў у храме аб Нарадзіўшымся Месіі. Калі сьвяты старац памёр, Ірад не дапусьціў, каб яго годна пахавалі. Па наказе цара быў забіты сьвяты прарок сьвятар Захар: яго забілі ў Ерусалімскім храме паміж ахвярнікам і алтаром за тое, што ён не паказаў, дзе сын яго, Ян, будучы Хрысьціцель Госпада Ісуса Хрыста.

Гнеў Божы неўзабаве пакараў самога Ірада: яго спасьцігла лютая хвароба, і ён памёр, жыўцом зьедзены чарвякамі. Перад сьмерцю ганебны цар скончыў меру сваіх злачынстваў: забіўшы першасьвятароў і кніжнікаў юдзейскіх, роднага брата, сястру і яе мужа, сваю жонку Марыямну і трох сыноў, а таксама 70 наймудрых мужоў, сяброў Сынэдрыёну.

Трапар 14000-м мучанікам немаўлятам, якія Ірадам забітыя

Пакутамі сьвятых, які за Цябе пацярпелі, / угавораны будзь, Госпадзі, / і ўсе нашы хваробы вылекуй, / Чалавекалюбчы, молімся Табе.

НЯДЗЕЛЯ ПАСЬЛЯ НАРАДЖЭНЬНЯ ХРЫСТОВАГА

Мітрапаліт Антоній Суражскі

У імя Айца, і Сына, і Сьвятога Духа.

Усё жыцьцё Хрыста было бітвай са сьмерцю. Ён нарадзіўся несьмяротным у жыцьцё сьмерці, у сьвет сьмерці. Ён жыл, узыходзячы паступова да хроснай сьмерці Сваёй. У першыя дні Яго нараджэньня сьмерць падняла свой сьцяг і загубіла немаўлятаў, першых мучанікаў, якія сталі каля пасаду Госпада.

І на працягу усёй гісторыі Царквы так і ішло, што сьмерць атачала усякае нараджэньне да вечнага жыцьця. Хрыстос сплёўся са сьмерцю і перамог. Праз Яго увасабленьне неўміручасьць увайшло ў наш створаны (рэчавы) сьвет, зямное злучылася зь нябесным, вечнае ужо дзейнічае і перамагае ў часе. Гэтая наша зямля, гэты наш бачны сьвет ужо прылучыліся вечнай сваёй славе увасабленьнем Хрыста, ператварэньнем Яго цела, ушэсьцем, а таксама і найвялікшым дарам, які Ён нам пакінуў, — таямніцай Царквы, дзе часавае ахапляецца вечным, дзе хлеб і віно робяцца Целам і Крывёй Хрыста, дзе ужо зараз мы бачым, выпрабоўваем то, чым стварэньне стане, калі яна адкрыецца ў славе.

І вялікая слава адкрыецца тады, таму што зараз вечнасьць прысутнічае прыхавана, а тады адкрыецца яна ва усёй сіле і ва усім зьзяньні. І сьмерць стала нам не страшная: сьмерці няма, не ў тым сэнсе, што няма сьмерці на зямлі, але сьмерць на зямлі ёсьць унебаўзяцьце, сон, часавае чаканьне пераможнага уваскрэсеньня. Больш таго, сьмерць на зямлі нашай ужо не ёсьць адчужэньне ад Бога, а злучэньне зь Ім. Хрыстос адчыніў нам гэтыя дзьверы вечнага жыцьця, Ён Сам апынуўся і Шляхам, і Брамай. Як радуемся мы ў дні увасабленьня Сына Боскага, як у гэтыя дні мы ужо прадчуваем усе іншыя сьвята Багаяўленьня, і як дзівосна робіцца, што наша цела — гэта Яго цела, Яго вечнасьць — наша вечнасьць, Яго перамога — наша перамога. Будзем зь верай жыць, зь верай жывой аб тым, што усё гэта не выявы, а рэальнасьць, што усё гэта праўда жыцьця, і што цяпер у Хрысьце усё жывыя, і перамагаем мы перамогу Яго. Амін

СЬВЯТЫ ЦАР І ПРАРОК ДАВЫД

Памяць 31 сьнежня

Сьвяты цар і прарок Давыд быў восьмым апошнім сынам старэйшыны горада Бэтлеем. У юнацкім веку Давыд пасьвіў статкі айца. У гадзіны вольнага часу ён практыкаваўся ў сьпеве і ігры на гусьлях. Дадзеную ад Бога здольнасьць да гэтага мастацтва ён зьвярнуў на служэньне Богу: апяваў прамудрасьць і дабрыню Цара Нябеснага.

У 18 гадоў ён уславіўся і заслужыў усеагульную любоў народа. На зямлю Ізраіля напалі філістымляне. Волат Галіяф выклікаў на паядынак ізраільцяніна. Давыд, які прынёс на поле бітвы ежу братам–ваярам, без зброі перамог Галіяфа: камень, трапна пушчаны з прашчы Давыдам, стукнуў у лоб волата з такой сілай, што Галіяф зваліўся і не устаў. Узрадаваны Саўл, цар Ізраілю, паставіў Давыда генэралам, кіраўніком тысячы. І на гэтай пасадзе Давыд паступаў ва усіх справах разважліва, чым і заслужыў яшчэ вялікую любоў народу.

Саўл ведаў ад прарока, што Госпад адпрэчвае ад яго царства і аддае іншаму. У Давыдзе ён бачыў свайго пераемніка, і гэта яго непакоіла. Таму Саўл пачаў шукаць сьмерці Давыда. Да самой сваёй сьмерці цар перасьледваў Давыда, але Бог ратаваў свайго абраньніка.

Пасьля сьмерці Саўлу Давыд стаў царом Ізраільскай дзяржавы. Мудра кіраваў краінай новы цар. Ён клапаціўся аб дагаджаньні Богу і карысьці народнай. Ізраіль рабіўся магутнай дзяржавай. Свой дарунак сьпявака ён ужываў для выхаваньня ў сваім народзе духу веры і набожнасьці, любові да айчыны і іншых дабрадзейнасьцяў.

У валадараньне Давыда была пабудаваная новая сталіца Ізраілю — Ерусалім (г.з. горад міру), якая хутка заквітнела пышна і багата, і пасьля Ерусалім зрабіўся знакамітым горадам ва усім сусьвеце.

У гады выпрабаваньняў, зь адмысловай развагай унікаючы ў шляхі Здабычы, ён праліваў перад Богам глыбокую скруху сваю і прасіў Яго дапамогі. Пры гэтым нярэдка ад адчуваньня уласных пакут гнаны складальнік псальмаў у прароцкім духу пераносіўся ў сьпевах сваіх у далёкую будучыню і сузіраў пакуты Хрыста Выратавальніка сьвету. Боганатхнёныя апавяданьні Давыда пасьля сабраныя былі ў адну кнігу Псальмаў або Псалтыр.

СЬВЯТЫ І ПРАВЕДНЫ ІОСІФ АБРУЧНІК УСЯСЬВЯТОЙ ДЗЕВЫ МАРЫІ

Памяць 26 сьнежня

Іосіф Абручнік, заручаны муж Усясьвятой Дзевы Марыі (Мц. 1:18). Ён па прамой галіне паходзіць з роду цара Давыда, але быў бедным і жыў у глухім Назарэце, займаўся цясьлярствам. Аб жыцьці ягоным, апрача абставінаў нараджэньня Хрыста, вядома мала, хоць апакрыфічная літаратура і намагалася дапоўніць гэты прабел. Верагодна, ён хутка памёр пасьля наведваньня Ерусаліму з 12-ці гадовым Ісусам Хрыстом, таму што аб ім пасьля таго больш не згадваецца. Пад ягоным імям вядома апакрыфічнае эвангельля “Гісторыя Іосіфа цясьляра”.

Трапар Іосіфу Абручніку.

Дабравесьці, Іосіф цуд Давыду Богаайцу: / Дзеву бачыў нараджаўшую, / якую з пастырамі славіў / і якой зь вешчунамі пакланяўся, / прыняўшы ад анёла вестку. / Цяпер малі Хрыста Бога, / каб выратаваў душы нашы.

КАЛЯДНАЕ ПАСЛАННЕ ПАТРЫЯРХА АЛЕКСАНДРЫЙСКАГА ХВЯДОРА

Хрыстос нараджаецца — слаўце! Хрыстос зь нябёсаў — сустракайце!

Шаноўныя і дабраслаўлёны браты!

Гэтымі выдатнымі словамі гімнограф паказвае вялікую таямніцу Нараджэньня Госпада. Вялікі і неспасьціжны Бог робіцца бачным і адчувальным Чалавекам. Сходзіць і нараджаецца на зямлі сыходзячы зь нябёсаў Хрыстос.

З старажытнасьці і дагэтуль неба было месцам духоўных шуканьняў, а таксама вобласьцю навуковых дасьледаваньняў. Людзі ва усе стагодзьдзі, пачынаючы зь эпохі мітычнага Ікара і да цяперашняга часу тэлекамунікацый, калі пасланьні людзей адлюстроўваюцца ад нябеснай цьвердзі і вяртаюцца на зямлю, зьвярталі свой погляд увысь, спрабуючы здабыць адказы на хваляваўшыя іх пытаньні быцьця.

А у Царкве зварот гімнографу да неба заўсёды зьяўляецца нязьменнай багаслоўскай канстантай. Неба, аб якім гэтулькі раз згадваецца ў Сьвятым Пісаньні, зьяўляецца месцам, дзе воля Боская уяўляе сабой дадзенасьць, зь якой яднаюцца анёлы, нябесныя сілы і сьвятыя. Царква разумова накіроўвае свой погляд у гэтым кірунку, шукаючы рашэньні з бязвыхадных жыцьцёвых сытуацый. І яна не спыняе пазіраць увысь, бесьперастанку молячыся, чакаючы і просячы, каб і на зямлі усталявалася воля Боская.

Біблейскія фразы “слава ў вышнях Богу, і на землі мір, у людзях добрая воля” або “ды будзе воля твая, яка на небе, так і на землі” (малітва Госпада) адчыняюць канчатковую мэту выратавальнага акту зрабіўшагася чалавекам Бога – “уздыманьня да нябёсаў” сьвету, каб “людзі пазбавіліся ад памылкі і злосьці і спазналі ісьціну і дабрадзейнасьць, каб не было ніякага адрозьненьня паміж небам і зямлёй і гарманічным небам" (Гамілія 19:5) як піша сьвяціцель Ян Залатавуст. Царства Боскае заўсёды зьяўляецца нашым пунктам прызначэньня, а Нараджэньне Госпада - гэта узыход "апошняга дня", удзел чалавечай існасьці ў Боскай славе, якую апявалі нябесныя анёлы ў тую ціхую ноч ва убогай Віфлеемскай пячоры.

Наша сьвятая Царква, і асабліва старажытная Александрыйская Царква, якая ажыцьцяўляе сваю пастырскую і місіянэрскую дзейнасьць на бязьмежных прасторах кантынэнта будучыні, у Афрыцы, хвалюецца вышэйпаказаныя багаслоўскія ісьціны ва услаўленьні, падобна анёлам Каляднай ночы, паколькі эвангельская пропаведзь уяўляе сабой услаўленьне, якое ставіць мэта, як мы ужо казалі вышэй, "уздыманьня ў нябёсы" сьвету. Адкрыцьцё чарговай япархіі - гэты перадпачатак Царства Боскага. Адкрыцьцё прыходу ёсьць ні што іншае, як якая адчуваецца прысутнасьць Хрыста ў пэўным месцы і часу да апошняга хвалебнага прышэсьця Царства Хрыстова.

Вонкава малаважны і пакорлівы паходжаньнем Боганемаўля, Які нараджаецца ў ясьлях сярод жывёл і саграваецца іх дыханьнем, ёсьць хвалебны Госпад, Які не атаясамляў Сябе зь моцнымі уладарамі сьвету, але з “малодшымі” - простымі людзьмі зь народа. Ад іх ён увасобіўся, зь імі меў зносіны, іх зваў Сваімі братамі, і ў іх душах здабыла сваё месца і паўзрастала Яго выратавальнае слова. І менавіта іх Ён зрабіў крытэрам нашага сумленьня пры апошнім судзе над чалавецтвам, як гэта гаворыцца ў Эвангельлі ад Мацея (25:31-41). Такім чынам Хрыстос зрабіўся аўтарытэтным і бескарысьлівым барацьбітом за чалавечую вартасьць, за гонар і узвышэньне чалавека ва усіх канцах сусьвету.

Тое, што сучасная цывілізацыя лічыць сваім набыцьцём, і тое, што, нажаль, неаднаразова толькі на словах зьяўляецца так званымі “правамі чалавека”, яшчэ зь Нараджэньня Ісуса было асноўным прынцыпам і паданьнем нашай Царквы. Заснаваўшага яе Богачалавек і Яго сьвятыя пасьлядоўнікі разважалі аб пакутах блізкіх не ў тэорыі, але падзяляючы зь імі іх трывогі і цяжкасьці і на справе, па любові да іх, добраахвотна выпрабавалі іх ліхтугі.

Дабраслаўлёныя мае браты, Бог "пакідае" нябёсы, каб нарадзіцца ва убогай пячоры, “прыняўшы выяву раба” (Флп. 2:7), не затуляючыся сьвецкім аўтарытэтам і напышлівай уладай. Ён добраахвотна робіцца жабраком, перасяленцам, уцекачом, ахвярай чалавечай нетрываласьці. Ён нараджаецца ў прастаце далёка ад Назарэта, зьбяжыць у амываемы водамі Нілу Егіпет, вяртаецца бедняком у бацькоўскую зямлю і увесь час пераходзіць зь месца на месца, бесьперастанку прапаведуючы і вылечваючы.

З Яго Нараджэньнем любоў уваходзіць у сьвет, надзеленая целам і косткамі. Яна робіцца адзінай сапраўднай выявай жыцьця, не уцякаючы ад адказнасьці, не ператвараючыся ў маўчаньне вінаватага і ў нэўтральнасьць па стаўленьні да пакрыўджанага і патрабуючаму. Яна не прапаноўвае зьняважаным ахвярам нашай злосьці фальшывыя словы суцяшэньні або падробленыя драбкі культуры, але ператвараецца ў адзіны шлях, ісьціну і жыцьцё для тысяч душ, якія падвяргаюцца небясьпекі ў Афрыцы, Азіі або на ускраінах заходніх мэгаполісаў, якія прагнуць пераадолець штодзённую руціну і вечную сьмерць. У гэтыя месцы, як сучасныя вешчуны, пасьпяшаемся і мы, калі жадаем казаць аб сьвядомым хрысьціянскім жыцьці, пасьпяшаемся, каб прапанаваць каштоўныя дарункі нашай любові тым спосабам, якім гэта толькі магчыма. І будзьце упэўненыя, што ў журботнай усьмешцы, зазьзяўшай на тварах гэтых людзей, мы сустрэнем Хрыста, сышоўшага зь нябёсаў.

З глыбіні душы жадаю, каб нованароджаны Выратавальнік абараніў вас і дараваў вам Сваю багатую літасьць.

Нараджэньне Хрыстова 2009/2010

НАШЫ СЬВЯТЫНІ: ВОСТРАБРАМСКАЯ – ВІЛЕНСКАЯ ІКОНА БОЖАЙ МАЦІ

Дзень памяці 26 сьнежня

Гісторыя гэтае сьвятыні Беларускага праваслаўя сягае XIV стагодзьдзя, калі яе прывёз па дабараслаўленьню Канстантынопальскага патрыярха, з Хэрсанэсу Вялікі Князь Альгерд ( у вялікай схіме Алексій) і падараваў сваёй жонцы. Апошняя, у сваю чаргу, падаравала абраз Віленскаму Сьвята – Траецкаму манастыру. Трэба адзначыць – Вялікі князь Альгерд быў адным з першых, хто дамагаўся ўсталяваньня асобнай ад Масквы Кіеўскай праваслаўнай мітраполіі.

Ікона была ўсталявана ў надбрамнай царкве (адсюль і паходзіць яе назва Вострабрамская). Ад XIV ст. ёй дабраслаўляліся ўсе віленскія палкі, што ішлі абараняць нашу Радзіму ад варожай, галоўным чынам Маскоўскай, навалы. У канцы XV – пачатку XVІ ст.ст. ікона пераходзіць у рукі каталікоў, але яе шанаваньне праваслаўнымі вернікамі не спыняецца. Яна да сёньня застаецца агульнанацыянальнае сьвятыняй беларускага народу.

Вострабрамская – Віленская ікона ўяўляе сабой частку кампазыцыі Дабравешчаньня. Таму Ўсясьвятая Дзева намаляваная без Немаўля. Напісаная яна алеям на дубовай дошцы памерам 1,63 х 2 м. Постаць Боскай Маці пакрытая пазалочаным акладам, які ёсьць творам віленскіх беларускім майстроў канца XVІІ ст.

АФОНСКІЯ МУЧАНІКІ – АХВЯРЫ КАТАЛІЦКАЕ ЕРАСІ

Паміж шматлікіх абразоў новае іканаграфіі, якія ўсё больш распаўсюджваюцца ў Праваслаўнае Царкве, цяпер таксама магчыма сустрэць абраз, поўнае разуменьне сюжэту якога вымагае не толькі багаслоўскіх ведаў, але і веданьня царкоўнае гісторыі. І сёньня мы распавядаем вам аб адным такім абразе. Яна прысьвечаная грузінскім мучанікам, якія аддалі сваё жыцьцё за Праваслаўную веру на вядомай усяму сусьвету манаскай гары – рэспубліцы Афон.

На Афонскае Гары грузінскія манахі пачалі сяліцца ў 50-х гадах Х стагодзьдзя і неўзабаве заснавалі Іверскі манастыр.

Афонская Гара часта цярпела напады і разарэньня чужаземных заваёўнікаў. З 1259 па 1306 гады папскія ваяры неаднаразова рабавалі манастыры Афонскае Гары. За вернасьць праваслаўнае веры па зьверскі былі забіты манахі Пратату, манастыроў Зааграф, Вартапэд і іншых. Гэтая жорсткая доля не абышла і манахаў Іверскага манастыру.

У той пэрыяд у Афонскам Іверскам манастыры разам служылі грузіны і грэкі. З Грузіі на служэньне ў Іверскі манастыр прыбыла новае пакліканьне манахаў. Крыжаносцы пажадалі ад Іверскіх манахаў прыняцьця каталіцтва і вызнаньне папскага прымату. Манахі сьмела выкрылі іх памылкі і агаласілі анафэму за пропаведзь ерасі.

Згодна Афонскага Пацерыку, Іверскіх айцоў выгналі зь манастыру. Дзьвесьце старцаў пасадзілі на карабель і патапілі ў моры, а малады і здаровых манахаў разам зь манастырскае скарбніцай адправілі ў Італію і прадалі ў рабства жыдам.

Гэта адбылося ў 1259 годзе, а па іншым асобным крыніцам – прыблізна ў 1276 – 1280 г.г.

http://uaoc.net/2010/01/08/afonski-muchenyky/

СЛОВА НА ДРУГІ ДЗЕНЬ НАРАДЖЭНЬНЯ ХРЫСТОВАГА

Архіяпіскап Лука (Война – Ясенецкій)

Сьвятая, дабрашчасная, Богам дабраслаўлёная ноч спусьцілася над Бэтлеемам, дабрашчасным Бэтлеемам. Ноч была як быццам як усе ночы: спалі мірным сном усе жыхары Бэтлеем і усё мноства народа, прыйшоўшага на перапіс. Драмалі пастухі віфліемскія ў сьпячых статкаў сваіх: зоркі нябесныя мігацелі ціхім сьвятлом, – як заўсёды, а паміж тым такой ночы не было ніколі і ніколі не будзе ад стварэньня сьвету, бо ў гэтую ноч у пячоры, у загоне для быдла Усячыстая Дзева Марыя нарадзіла нам Прадвечнае Слова, Госпада нашага Ісуса Хрыста.

Раптам цемра начная расьсеялася, раптам зазьзяла сьвятло больш усякага сьвятла, – Сьвятло, якое расьсеяла усю начную цемру. І раптам паўстаў прад пастырамі анёл Госпада, “і слава Гасподняя апраменіла іх; і спалохаліся страхам вялікім. І сказаў ім анёл: ня бойцеся; я ўзьвяшчаю вам вялікую радасьць, якая будзе ўсім людзям: бо сёньня нарадзіўся вам у горадзе Давідавым Збаўца, Які ёсьць Хрыстос Гасподзь; і вось вам знак: вы знойдзеце Дзіця ў пялюшках, Яно ляжыць у ясьлях. І раптоўна зьявілася зь анёлам шматлікае войска нябеснае, славячы Бога і заклікаючы: слава ў вышынях Богу, і на зямлі мір, і ў людзях добрая воля.” (Лк. 2:9–14)

Так адзначыў Сам Госпад гэтую вялікую ноч, ноч Нараджэньня Хрыстовага.

А людзі нічога не ведалі аб тым, што зьдзейсьнілася найвялікшае зь усіх падзей у гісторыі роду чалавечага. Пазналі толькі пастыры і пабеглі, пабеглі туды, куды паказаў ім анёл, і пакланіліся першыя нарадзіўшамуся Выратавальніку.

Мінула трохі часу, і над няшчасным Бэтлеемам спусьцілася іншая ноч – ноч пякельнай цямрэчы, ноч крывавай цемры, ноч такога жаху і такога гора, якога ніколі не выпрабоўваў не толькі Бэтлеем, але увесь сьвет. Бо палілася струменямі кроў няшчасных немаўлятаў віфліемскіх, якія забіваліся, зьнішчаліся праклятымі ваярамі праклятага Ірада, які хацеў сярод забітых немаўлятаў забіць і Выратавальніка нашага Ісуса Хрыста.

О, які жах, аб, якая цемра, о, які невымоўны лямант узьнёсься тады да неба зь Віфлеему! Вы маці, вы ведаеце, як страшна, як невыносна бачыць сьмерць вашых немаўлятаў. Вы можаце сабе прадставіць, што дзеялася ў сэрцах няшчасных маці, на вачах якіх заколвалі ваяры Іраду няшчасных немаўлятаў, рэзалі ім горла, разьбівалі аб камень галоўкі іх. Яны рыдалі і лямантавалі такім страшным лямантам, які узышоў да самога пасаду Боскага. Яны дзёрлі свае валасы, разьдзіралі вопратку сваю, біліся галявой аб сьцяны або распасьціраліся на зямлі і біліся галявой аб зямлю. Бо нават мы, чуючы аб гэтым жаху, не можам не плакаць, сьлёзы цякуць зь вачэй нашых.

А гэтая страшная падзея было за некалькі сот гадоў прадказанае сьвятым прарокам Ераміі, які так кажа: “Голас у Раме чуцен, плач, і галашэньне, і лямант вялікі; Рахіль плача па дзецях сваіх і ня хоча суцешыцца; бо іх няма” (Мц. 2:18)

Рахіль – гэта Богам дадзеная жонка патрыярха Якава, сына Аўраамавая; Рахіль, якая тут, зблізку Бэтлеем, нарадзіла Якаву другога сына, Веніяміна, і тут памерла, і тут пахаваная, і дагэтуль стаіць надмагільле на магіле яе. Калі Рахіль плакала аб дзецях сваіх, калі Рахіль у замагільным сьвеце разьдзіралася і плакала аб нашчадках сваіх, – што ж было ў сэрцах тых бедных маці, лямант якіх за сотні гадоў чуў сьвяты прарок?!

Як, як зьмясьціць у сэрцы нашы гэты жах? Што скажам праклятаму Іраду, які зьдзейсьніў такое вялікае злачынства? О Ірад, пракляты Ірад, служка сатаны, што зрабіў ты!! Навошта праліў кроў немаўлят віфліемскіх?!

Бог ведае навошта, бо крывёй сваёй немаўляты віфліемскія адкупілі жыцьцё Выратавальніка. А пракляты Ірад зьдзяйсьняў волю айца свайго сатаны.

О Ірад, навошта ты зрабіў такую страшную справу? Няўжо ты не разумеў, што нованароджаны немаўля не можа быць табе сапернікам, адабраць у цябе пасад, бо немаўляты не сядзяць на пасадзе? Няўжо жа мала было табе тых дзён, доўгіх дзён, калі сядзеў бы ты спакойна на сваім пасадзе, калі бы не шукаў забіць Выратавальніка?

Чыя ж гэта справа? Навошта Госпад дапусьціў зьдзейсьніцца такому злачынству? Госпад дапусьціў таму, што не была яшчэ сьцёртая галава старажытнага зьмея – сатаны; ён быў яшчэ ў сваёй праклятай сіле, і гэтае страшнае злачынства было справай сатаны. Гэта ён зладзіў зьбіваньне немаўлятаў віфліемскіх – гэта ён, ён, пракляты!

Не ад сябе кажу я так, бо ў Апакаліпсісе ў сьвятога Яна чытаем мы пацьверджаньне слоў маіх. Вось што напісана ў главе 12-й: “І зьявілася на небе вялікая азнака - жанчына, адзетая ў сонца; пад нагамі ў яе месяц, і на галаве ў яе вянок зь дванаццаці зорак. Яна мела ва ўлоньні і крычала ад болю і родавых пакутаў. І другая азнака зьявілася на небе: вось, вялікі чырвоны цмок зь сямю галовамі і дзесяцьцю рагамі, і на галовах у яго сем дыядэм; хвост ягоны звалок зь неба траціну зорак і кінуў іх на зямлю. Цмок гэты стаў перад жанчынаю, якая мелася радзіць, каб, калі яна народзіць, зжэрці яе дзіця. І нарадзіла яна дзіця мужчынскага полу, якому належыць пасьвіць усе народы жазлом жалезным; і ўзята было дзіця да Бога і да трона Ягонага. А жанчына ўцякла ў пустыню, дзе прыгатавана было ёй месца ад Бога, каб кармілі яе там тысячу дзьвесьце шасьцьдзясят дзён. І адбылася на небе вайна: Міхаіл і анёлы ягоныя ваявалі супроць цмока, і цмок і анёлы ягоныя ваявалі супроць іх, але ня ўстоялі, і не знайшлося ўжо ім месца на небе. А калі цмок убачыў, што скінуты на зямлю, пачаў прасьледаваць жанчыну, якая нарадзіла дзіця мужчынскага полу. І раз'яюшыўся цмок на жанчыну і пайшоў, каб уступіць у бойку зь астатнімі ад насеньня яе, якія захоўваюць запаведзі Божыя і маюць сьведчаньне Ісуса Хрыста.” (Адкр. 12:1-8, 13. 17)

Няўжо гэта не падобна на тое, што зьдзейсьнілася ў Бэтлеем? Няўжо гэты чырвоны цмок у Бэтлеем не імкнуўся пажыраць якое нарадзілася немаўля Хрыста? Вядома, гэтая справа яго рук – яго, праклятага.

Але ці зьвярнулі вы увага на апошнія словы таго, што чытаў я аб ім: што калі не атрымалася старажытнаму зьмею, старажытнаму цмоку пажыраць немаўля, народжанага жанчынай, тады усю злосьць сваю зьвярнуў ён супраць насеньня жанчыны – гэта усе мы, хрысьціяне, палюбіўшыя Хрыста, пайшоўшыя па шляху журботнаму і цеснаму.

Ведайце, ведайце і памятайце, што і вас нікога не пакіне ў супакоі сатана: будзе вас перасьледаваць усё жыцьцё ваша, будзе разьдзіраць, будзе пасылаць беды і няшчасьці, спакушаючы вас усімі цяжкімі спакусамі. Ён будзе заўсёды са сваімі нячысьцікамі увінацца каля вас, спакушаючы вас стала; будзе дамагацца таго, каб вы пакінулі шлях Хрыстовы, пайшлі за ім, каб дзеялі волю не Хрыстову, а яго сатанінскую волю.

Памятайце словы Выратавальніка, сказаныя апосталам: “У сьвеце журботным будзеце; але трымайцеся, бо Я перамог сьвет.”

І хоць будуць вас перасьледаваць, будуць мучыць, але мужнейцеся, бо Хрыстос перамог сьвет. Пераможам яго і мы, бо Хрыстос даў нам сілу і крэпасьць пярэчыць усім спакусам, усім паклёпам сатаны. Даў Ён нам хросны знак, даў імя Сваё сьвятое, якім будзем гасіць усе распаленыя стрэлы нячысьціка.

Такім чынам, не бойцеся сатаны, спадзеючыся заўсёды на дапамогу Таго, Хто цяпер нарадзіўся ў віфліемскай пячоры, Хто цяпер прыйшоў на зямлю, каб сьцерці галаву старажытнага зьмея – сатану– крыжам Сваім. Спадзявайцеся на Яго і ідзіце цьвёрдай хадой па вузкім шляху.

Але памятайце, што не трэба быць саманадзейнымі, не трэба выклікацца адвольна на змаганьне зь сатаной, бо ў цяперашнім чытаньні эвангельскім чулі вы, што калі мелася быць зьбіваньне віфліемскіх немаўлят, анёл Госпада зьявіўся ў сьне сьвятому Іосіфу, Абручніку Сапраўды Дзевы Марыі, і загадаў зьбегчы яму зь Немаўлём і Маці Яго ў Егіпет – загадаў ратавацца уцёкамі ад лютасьці сатаны.

Калі Іосіфу гэта было загадана, калі Самога нованароджанага Хрыста належала павезьці далей, ратаваць Яго ў Эгіпце, ці не значыць гэта, што і нам належыць, калі зьявіцца ў гэтым запатрабаваньне, ратавацца ад лютасьці сатаны.

Ведаем з жыцьцяў сьвятых, ведаем з гісторыі лютых ганеньняў на хрысьціян, што нярэдка япіскапы ўцякалі зь сваіх гарадоў, хаваліся ў горах і лясах, хаваючыся ад ганеньняў, каб мець магчымасьць зь свайго патаемнага сховішча пасылаць пастве сваёй пасланьні, якія умацоўваюць і падбадзёрваюць верных дзеля подзьвігу.

Яны не самі так паступалі, так пераконваў іх Бог і ў снах, і ў бачаньнях сьвятых, загадваючых так паступаць.

Калі Сам Выратавальнік ратаваўся ад Ірада ў далёкім Эгіпце, то і мы не сьмеем быць дзёрзкімі, быць саманадзейнымі, выклікаючыся на барацьбу зь сатаной. Цярпліва павінны знасіць усе тыя цяжкія выпрабаваньні, якія пасылае нам Бог на жыцьцёвым шляху нашым. Павінны несьці крыж, які дае нам Хрыстос, не выдумляючы сваіх крыжоў, не адважваючыся яшчэ дадаваць свае самавольныя пакуты.

Запомніце гэтыя дзьве ночы, якія спусьціліся над Вефлеемам.

Дабрашчасная ноч Нараджэньня Хрыстовага ды будзе для вас сьвятым і сьветлым успамінам, умацоўваючы ва усіх выпрабаваньнях і бедзтвах.

А страшная ноч зьбіваньня віфліемскіх немаўлят ды будзе вам напамінам аб тым, як небясьпечна для нас лютасьць сатаны.

Падумайце аб гэтым і моліцеся Госпаду нашаму і Богу Ісусу Хрысту, ды умацуе вас у гэтай няспыннай бітве зь духамі злосьці паднябеснымі.

Амін.

8 сьнежня 1952