АХВЯРА БОГУ – ДУХ СУПАКОРАНЫ

“І адкрыўшы скарбы свае, прынесьлі Яму дары: золата, ладан і сьмірну.”

(Мц. 2:11)

Вяшчуны не задавальняліся адной глыбокай пашанай Немаўлю Ісусу і вонкавым выразам сваіх пачуцьцяў, але прынесьлі свае дарункі да Яго ног. І мы павінны прынесьці Яму дарункі нашы, заклад нашай любові, паклаўшы іх перад Ім, не здавольваючыся аднымі сьпевамі і укленчанаю малітвай. Ёсьць вялікая прымешка напускной адчувальнасьці ў чалавечай глыбокай пашане Бажаству Людзі гатовыя сьпяваць хвалебныя песьні Творцу, але спыняюцца перад ахвяраю свайго пакорнага сэрца, якая адна заўгодная Богу Яны просяць Бога “паслаць работнікаў у вінаграднік Свій”, але не адказваюць самі на Яго заклік.

Вяшчуны ж не толькі прынесьлі дарункі, але дарункі багатыя, каштоўныя, тое, што яны мелі лепшага. І нам варта прынесьці Богу тое, што мы шануем больш за усё, чыстае золата нашай любові, фіміям лепшых нашых пачуцьцяў, каштоўную сьмірну нашых лепшых жаданьняў. Занадта часта мы аддаём Богу толькі бездапаможныя рэшткі нашых духоўных нашых скарбаў, тое, што мы не маглі ужыць у нашым сябелюбным жыцьці, тое, што не трэба нам, то мы ахвяруем Богу, ад Якога атрымалі усё. Не, лепшую частку нашай сутнасьці, самае дарагое, самае узьнёслае аддамо Яму на служэньне.

СЬВЯТАЯ ВЕЛІКАМУЧАНІКА АНАСТАСІЯ УЗОРНАРАШУЧАЯ

Дзень памяці 22 сьнежня

Сьвятая вялікапакутніца Анастасія Узорнарашучая (+ кал. 304) пацярпела падчас кіраваньня рымскага імпэратара Дыякліціяна (284-305). Нарадзілася ў Рыме, у сям'і сэнатар Прытэкстата. Айцец быў язычнік, маці Фаўста — таемная хрысьціянка, якая даручыла выхаваньне маленькай дзяўчынкі вядомаму сваёй вучонасьцю сьвятому Хрысагану (+ кал. 304 г.; памяць 22 сьнежня). Хрысаган вучыў Анастасію Сьвятому Пісаньню і выкананьню закона Боскага. Пасьля канца вучэньня аб Анастасіі казалі як аб мудрай і выдатнай дзеве. Пасьля сьмерці маці, не лічачыся з жаданьнем дачкі, айцец выдаў яе замуж за язычніка Памплія. Каб не парушыць клятву дзявоцтва і пазьбегнуць шлюбнага ложка, Анастасія пачала спасылацца на невылечную хваробу і захоўвала чысьціню.

У вязьніцах Рыму ў то час знаходзілася шмат зьняволеных хрысьціян. У жабрацкай вопратцы сьвятая таемна наведвала вязьняў, — мыла і гадавала хворых, няздольных рухацца, перавязвала раны, суцяшала усіх, хто патрабаваў гэтага. Яе настаўнік два года знаходзіўся ў зьняволеньні. Сустракаючыся зь ім, яна вучылася яго вялікім цярпеньнем і адданасьцю Выратавальніку. Муж сьвятой Анастасіі, Памплій, пазнаўшы аб гэтым, жорстка зьбіў яе, зьмясьціў у асобным пакоі і ў дзьвярэй паставіў варту. Сьвятая смуткавала, што пазбавілася магчымасьці дапамагаць хрысьціянам. Пасьля сьмерці айца Анастасіі Памплій, каб завалодаць багатай спадчынай, стала катаваў жонку. Сьвятая пісала свайму настаўніку: “Муж мый... катуе мяне як супэрніцу яго паганскай веры ў такім цяжкім зьняволеньні, што мне нічога не застаецца, як толькі, аддаўшы дух Госпаду, зваліцца мёртваю”. У зваротным лісьце сьвятой Хрысаган суцяшаў пакутніцу: “Сьвятлу заўсёды папярэднічае цемра, і пасьля хваробы часта вяртаецца здароўе, і пасьля сьмерці абяцанае нам жыцьцё”. І прадказаў хуткую сьмерць яе мужа. Праз некаторы час Памплія прызначылі амбасадарам да пэрсыдзкага цара. Па дарозе ў Пэрсію ён патануў падчас раптам распачаўшайся буры.

Зараз сьвятая ізноў магла наведваць знаходзіўшыхся ў вязьніцах хрысьціян, атрыманую спадчыну яна ужывала на вопратку, ежу і лекі для хворых. Сьвятога Хрысагана адправілі ў Аквілею (горад у верхняй Італіі) на суд да імпэратара Дыякліціяна, — Анастасія рушыла усьлед за сваім настаўнікам. Цела сьвятога Хрысагана пасьля яго пакутніцкай сьмерці, па Боскім адкрыцьці, было утоена прэсьвітэрам Заілам. Праз 30 дзён пасьля сьмерці сьвятой Хрысаган зьявіўся Заілу і прадказаў аб блізкім сконе трох юных хрысьціянак, якія жылі недалёка, — Агапіі, Хіёніі і Ірыны (+304). І загадаў паслаць да іх сьвятую Анастасію. Такое бачаньне было і сьвятой Анастасіі. Яна пайшла да прэсьвітэра, памалілася ў мошчаў сьвятога Хрысагана, затым у духоўнай гутарцы умацавала мужнасьць трох дзеў перад будучымі катаваньнямі. Пасьля сьмерці пакутніц, яна сама пахавала іх цела.

Сьвятая Анастасія стала вандраваць, каб усюды, дзе толькі можна, служыць хрысьціянам, зьняволеным у вязьніцах. Так яна атрымала дарунак лекаваньня. Працай і словам суцяшэньня сьвятая Анастасія палягчала зьняволеньне шматлікіх людзей, апекай аб целах і душах вызваляла іх ад ланцугоў адчаю, страху і бездапаможнасьці, таму і названая Узорнарашучай. У Македоніі сьвятая пазнаёмілася зь маладой удавой -хрысьціянкай Феадоціяй, якая дапамагала ёй у набожнае працы.

Зрабілася вядома, што Анастасія — хрысьціянка, яе узялі пад варту і адвялі да імпэратара Дыякліціяну. Распытаўшы Анастасію, Дыякліціян пазнаў, што яна усе свае сродкі патраціла на дапамогу жывучых у нястачы, а залатыя, срэбныя і медныя статуэткі пераплавіла на грошы і нагадавала шматлікіх галодных, апранала голых, дапамагала нямоглым. Імпэратар загадаў адвесьці сьвятую да вярхоўнага жраца Ульпіяна, каб той схіліў яе да ахвяры паганскім багам або аддаў жорсткаму пакараньню сьмерцю. Жрэц прапанаваў сьвяты Анастасіі зрабіць выбар паміж багатымі дарункамі і прыладамі катаваньня, пакладзенымі зь двух бакоў каля яе.

Сьвятая, не вагаючыся, паказала на прылады катаваньня: “Акружаная гэтымі прадметамі, я стану прыгажэй і больш годнай жаданаму Жаніху майму — Хрысту...” Перш, чым падвергнуць сьвятую Анастасію катаваньням, Ульпіян вырашыў апаганіць яе. Але, як толькі дакрануўся да яе, асьлеп, страшны боль сьціснул яму галяву, і праз некаторы час ён сканаў. Сьвятая Анастасія апынулася на волі і разам з Феадоціяй працягвала служыць вязьням. Неўзабаве сьвятая Феадоція і тры яе сына былі адданыя пакутніцкай сьмерці анфіпатам (начальнікам вобласьці) Нікіцеям у іх родным горадзе Нікее (кал. 304). Сьвятую Анастасію другі раз кінулі ў вязьніцу і 60 дзён катавалі голадам. Кожную ноч пакутніцы зьяўлялася сьвятая Феадоція, ухваляла і умацоўвала ў цярпеньні. Бачачы, што голад не прычыніў сьвяты шкоды, ігемон Ілірый загадаў утапіць яе разам зь асуджанымі злачынцамі, сярод якіх быў і гнаны за веру хрысьціян Еўціхіян (+кал. 304). Ваяры пасадзілі вязьняў на карабель і вышлі ў адкрытае мора. Далёка ад берага яны пераселі ў лодку, а ў караблі зрабілі некалькі прабоін, каб ён затануў. Судна стала апускацца ў ваду, але вязьні убачылі пакутніцу Феадоцію, якая кіравала ветразямі і скіраваўшую карабель да берага. 120 чалавек, зьдзіўленыя цудам, паверылі ў Хрыста — сьвятыя Анастасія і Евціхіян хрысьцілі іх. Пазнаўшы аб здарэньні, ігемон загадаў пакараць сьмерцю усіх прыняўшых хрост. Сьвятую Анастасію расьцягнулі над вогнішчам паміж чатырма слупамі. Так зьдзейсьніла свой пакутніцкі подзьвіг сьвятая Анастасія Узорнарашучая.

Цела сьвятой засталося цэлым, — пахавала яго набожная хрысьціянка Апалінарыя. Пасьля канца ганеньняў яна пабудавала над дамавінай сьвятой велікамучаніцы Анастасіі царкву.

Трапар Анастасіі Узорнарашучай

Пераможнага Ўваскрошаньня / праўдзіва названая нявестай ты, / мучаніца Хрыстова, / перамогай над ворагамі зрабіўшая пакут цярпеньне, / дзеля Хрыста, Жаніха твайго, / Яго ж палюбіла ўсім сэрцам ты. / Яго малі, каб выратаваліся душы нашы.

АЖЫВІ МЯНЕ, ГОСПАДЗІ…

“І нябёсы над ім капаюць расою.”

(Др.Зак. 33:28)

Дзеяньне Духа Сьвятога на чалавечую душу падобна дзеяньню расы арашаючай, асьвяжаючай царства прыроды. Як усе мы патрабуем гэтага дабратворнага уплыву! Без мілаты Духа Сьвятога душа наша не што іншае, як зямля сухая, як зьвяўшая, гінуўшая расьліна. Яна абнаўляецца, асьвяжаецца гэтай дабрадатнае расой, пасланай Богам.

Дух Божы дае нам жыцьцё і усё тое, што жыцьцё зь сабою прыносіць. Адораныя дарункамі Духа Сьвятога, мы пачуваемся шчасьлівымі, добрымі, моцнымі, і ў нас ні ў чым няма нястачы. Але без гэтага сьвятога дарунка мы нямоглыя. Малітва наша застаецца сухою, чытаньне слова Боскага не прыносіць нам карысьці, словы жыцьця ператвараюцца для нас у мёртвую літару, наша дзейнасьць нас не задавальняе, у душы нашай няма жыцьця духоўнага.

Якое гэтае цудоўнае абяцаньне: “Нябёсы Яго падаюць расу” — гэтыя словы даюць нам упэўненасьць у тым, што Госпад нас не пакіне. Гарачы вецер сумневу і спакусы, гатовы асмаліць,адышоўшых ад Госпада, будзе адкінуты выратавальным дзеяньнем дабратворнай расы. Дух Божы пераможа ў нашым сэрцы дух злосьці, Ён зьменіць усё наша жыцьцё, Ён адкрые наш розум да уразуменьня слова Боскага і цудоўным Сваім сьвятлом асьвяціць атачыўшую нас цямрэчу.

Госпадзі, Ты, Які насычае зямлю жыватворнай вільгацьцю, Ты, Які шкадуеш бязмоўныя расьліны, зьлітуйся і над маёй душой,што ў муках знаходзіцца, ажыві мяне, Госпадзі, Духам Тваім Сьвятым, пашлі мне дабратворную расу Тваёй любові, здаволь смагу душы маёй і не дай мне загінуць!

НЯДЗЕЛЯ ПРАД НАРАДЖЭНЬНЕМ ХРЫСТОВЫМ

Поратаярэй Мікола Ўгарчак, “Украінская Аўтакефалія”

“Якаў спарадзіў Язэпа, мужа Марыі, ад Якой нарадзіўся Ісус, Якога называюць Хрыстос.”

(Мц. 1:16).

У кожную апошнюю нядзелю прад сьвятам Нараджэньня Хрыстовага мы маем нагоду пачуць зь Сьвятога Эвангельля шматлікі шэраг імёнаў старазапаветных патрыярхаў і прарокаў. Гэтыя імёны радаводу, пададзеныя ў парадку іх пасьлядоўнасьці, ствараюць радавы ланцуг, які пачынаецца ад старазапаветнага патрыярха Аўрааму, а скончыўся на Іосіфе, мужы Марыі, ад якой нарадзіўся Ісус Хрыстос.

Якую мэту меў сьвяты эвангеліст Мацей, падаючы гэтыя імёны? Якімі крыніцамі ён карыстаўся, падаючы нам радавод Ісуса Хрыста? Пачынаючы Сьв. Эвангельля радаводам Ісуса Хрыста, сьв. Мацей меў падвойную мэту: даказаць, што Ісус Хрыстос быў не толькі праўдзівым Богам, але таксама праўдзівым чалавекам, што прыняў чалавечую прыроду і нарадзіўся ад Дзевы Марыі; па другое – гэтым радаводам ён сьцьвярджае, што толькі на Ісусе Хрысьце спраўдзілася прароцтва Ісаі, які прадказаў, што Месія мусіць прыйсьці з роду Давыда. Падаючы гэты радавод, сьв. Эвангеліст абапіраецца на рэлігійныя традыцыі ізраільскага народу, у якіх абяцанка Боская аб Месіі перадавалася з пакаленьня ў пакаленьне.

Менавіта гэтая традыцыя была той сьвятой крыніцай Боскага аб’яўленьня, якая не толькі захавала ў сукупнасьці абраны народ, яна дапамагла яму захаваць у памяці ўсе тыя імёны радаводу Ісуса Хрыста, а таксама ўсе прароцтва, якія адносіліся да жыцьця і дзейнасьці доўгачаканага Месіі. Яны былі прадказаны з такой вялікай дакладнасьцю, яны ахопліваюць з такой дакладнасьцю ўсе падзеі жыцьця Ісуса Хрыста на зямлі, што тут не можа быць аніводнага сумненьня ў іх праўдзівасьці. Каб наглядна пераканацца ў цудоўнай праўдзівасьці тых прароцтваў, хопіць прывесьці нават некаторыя зь іх.

Праўдзівасьць радаводу сьв. Эвангеліста Мацея сьцьвярджае, напрыклад, прарок Ісая: “Пастаўлю Давіду Галіну праведную, і зацаруе Цар і будзе рабіць мудра і будзе чыніць суд і праўду на зямлі.” (Ер. 23:5) Аб цудоўным увасабленьні: “Дык вось Сам Гасподзь дасьць вам азнаку: вось, Дзева ва ўлоньні зачне і народзіць Сына, і дадуць імя Яму: Эмануіл.” (Іс. 7:14) Аб месцы Ягонага нараджэньня, Віфляеме: “І ты, Віфляеме - Эфрата, ці ж малы ты сярод тысячаў Юдавых? зь цябе пойдзе Мне Той, Які павінен быць Валадаром у Ізраілі, і Якога паходжаньне з пачатку, ад дзён вечных.” (Міх. 5:2)

Вось гэтыя прароцтва сьведчаць аб тых усіх падзеях, якія зьдзейсьніліся на Ісусе Хрысьце, а аб якіх мы даведваемся зь Новага Запавету. Ды менавіта ў гэтай праўдзівасьці і знаходзіцца ўся маральная сіла рэлігійнай традыцыі ізраільскага народу. Гэтая традыцыя, натхнёная самім Госпадам, захавала абраны народ ад благіх шляхоў забабонаў, падтрымлівала ягоную веру ў блізкі прыход Месіі і праз гэтую веру ізраільскі народ асьвячаўся і выратоўваўся. У гэтым і збліжаецца хрысьціянская традыцыя зь старазапаветнай.

Разьніца толькі ў тым, што ізраільцяне выратоўваліся верай у Таго, які меўся прыйсьці, калі мы, хрысьціяне, выратоўваемся праз Таго, што ўжо прыйшоў, адкупіў нас Сваёй усясьвятой крывёй на крыжы і Сваім слаўным уваскрошаньнем зрабіў нас спадчыньнікамі неба і вечнага жыцьця. А гэтай Месіяй ёсьць ніхто іншы, толькі Госпад наш Ісус Хрыстос, які нарадзіўся з роду Давыда, ад Дзевы Марыі, у мястэчку Віфліем, як было прадказана прарокамі. Гэтага Хрыста мы прынялі, Яго навукай мы сябе адукавалі і на Ягоным Сьвятым Эвангельлі паклалі падмурак дзеля новай, хрысьціянскае традыцыі, якая глыбінёй сваёй напаўняе ўсё жыцьцё хрысьціянскага сьвету.

У гэтым і палягае найбольшая каштоўнасьць хрысьціянскае традыцыі, што зрабілася быццам працягам старазапаветнай і вядзе нас да выратаваньня. Гэтай традыцыі мы і ўдзячныя за ўсё наша духоўнае дабро, таму мы не сьмеем яе занядбаць, а шануем і захоўваем у сваім жыцьці. Праўда, у працягу двух тысячагодзьдзяў гэтыя хрысьціянскія традыцыі ў кожнага народу набралі пэўных асобных формаў, аднак зьмест застаўся такі ж самы: вера ў Госпада Ісуса Хрыста і выратаваньне нашых душаў праз Яго.

Украінскі народ мае таксама свае асаблівыя традыцыйныя формы, яны цалкам хрысьціянскія, увайшлі ў нашы звычаі і побыт, яны ўласьцівыя хрысьціянскаму духу і па рознаму выяўляюць ягоныя духоўныя патрэбы і ідэалы.

Незвычайным багацьцем формаў і разнароднасьцю, яны не толькі паглыбляюць, але і актывізуюць наша рэлігійнае жыцьцё. Без іх наша вера, наша рэлігія была б мёртваю, парожняй, бясплённай і гэта адчулі, падсьвядома, нават нашы браты ў дыяспары. Яны не маглі разарваць з тымі рэлігійнымі і народнымі традыцыямі, якія вынесьлі з роднага краю, і таму зь самага пачатку ўзяліся арганізоўваць царкоўныя грамады.

Гэтыя захады нашых першых пасяленцаў апраўдаліся. Хто скарыўся іхняй ініцыятыве, увайшоў у жыцьцё нашай Сьвятой Украінскай Праваслаўнай Царквы, зрабіўся яе актыўным сябрам, – той уратаваўся, хто ж зь іх зьняважыў і адышоў, – той зьнік без сьледу, той патануў у чужынскім моры, не толькі парываючы з рэлігійнае традыцыяй нашай Сьвятой Царквы, але таксама і зь сваім народам. Жыцьцё дало нам вельмі багата прыкладаў гэтай сумнай праўды. Мы не сьмеем яе зьневажаць, ад яе адыходзіць, яе не паважаць; наадварот, на трэба захоўваць яе ва ўсіх формах, як у царкоўным і рэлігійным жыцьці грамад, так і атачэньні сваёй радні, у сябе дома.

Рыхтуючыся ўрачыста адсьвяткаваць дзень сьвята Нараджэньня Хрыстова, мы мусім таксама скіраваць сябе да тых традыцыйных формаў, у якіх наш народ выяўляў свае рэлігійныя пачуцьця. На мусім саромецца іх, а сустракаем гэта сьвята так, як сустракалі яго нашы бацькі, дзяды і прадзеды. Прывучым да іх таксама і нашых дзяцей, каб і яны палюбілі гэтыя нашы традыцыі, зжыліся зь імі, іх шанавалі, а тады здолеем быць пэўнымі, што яны не пакінуць нас, не адыдуць ад нашай Сьвятой Царквы і нашага народу. Якую вялікую цану маюць гэтыя рэлігійна–нацыянальныя традыцыі, хай распавядзе наступная падзея.

Адзін канадскі настаўнік, зь нацыянальнасьці англічанін, што жыў доўгі час паміж нашымі пасяленцамі, папрасіўся да адной украінскай сям’і на Сьвяты вечар. Ён уважна сачыў за ўсім парадкам яго, пакаштаваў кожную страву, паслухаў нашы цудоўныя калядкі, а потым пайшоў зь нашымі людзьмі ў царкву на калядную богаслужбу. Пабачыўшы і перажыўшы ўкраінскія Каляды, ён пасьля сказаў: “Вы шчасьлівыя, што маеце такія прыгожыя звычаі! Захоўвайце іх, як найбольшы скарб! Мы таксама калісьці мелі падобныя звычаі, але закінулі іх, і яны незваротна прапалі для нас. Цяпер застаецца нам толькі духоўная пустэльня, бо згубленага ўжо няздольныя адрадзіць”. Якія сумныя і балючыя словы!

Такой думкі прытрымліваецца кожны разумны чалавек. Дарагія Браты і Сёстры! Хай гэтыя словы будуць засьцярогай для нас! Захоўваем свае старажытныя звычаі, асьвячоныя тысячагадовай традыцыяй Украінскай Праваслаўнай Царквы. Сустракаем Нараджэньне Хрыстова нашым прыгожым украінскім Сьвятым вечарам, за агульным сталом, у атачэньні сваёй сям’і, сваіх любімых дзяцей і зь малітвай на вуснах. Вітаем Дзіцё Боскае чароўнымі ўкраінскімі калядкамі і просім, каб Хрыстос Госпад нарадзіўся і ў нашых сэрцах і аднавіў нашы душы сваёй ласкай. Славім народжанага Госпада, каб Ён уславіў нас у Сваёй славе, як абраных дзяцей Боскіх, у спакоі, у любові і ў радасьці сьвятой. Амін.

http://uaoc.net/2010/01/02/pered-rizdvom/

КАЛЯДНАЕ ПАСЛАНЬНЕ СЬВЯЦЕЙШАГА ПАТРЫЯРХА КАНСТАНТЫНОПАЛЬСКАГА ВАРФАЛАМЕЯ

Браты саслужыцелі і умілаваныя ў Госпадзе дзеці,

“Неба і зямля ў гэты дзень злучыліся пры нараджэньні Хрыста. У гэты дзень Бог на зямлю прыйшоў, / а чалавек на нябёсы узышоў!” (вершыра на ліціі сьвята нараджэньня Хрыстовага).

Адлегласьць і прорва паміж Богам і чалавекам, якія утварыліся з прычыны чалавечага граху, скасаваліся поўным успрыманьнем Адзінародным Сынам і Прадвечным Словам Божым чалавечай існасьці.

Увасабленьне Сына, па “дабраслаўленьню Боскаму”, гэта значыць паводле першага і суцэльнага жаданьня, касуе любыя адлегласьці, злучае неба і зямлю і зьвязвае тварэньне з Творцам!

“Сёньня дабраваленьне Боскае пераўтварэньне і выратаваньне людзей прапаведуецца,” – сьпявала Царква на сьвята Ўвядзеньня Ўсясьвятой Багародзіцы, адчыніўшы, дзякуючы пасьвячэньню дабрашчаснай Марыі храму і Яе падрыхтоўцы да таго, каб зрабіцца ёмішчам неўмяшчальнага Бога, шлях да Боскага Домабудаваньня ў плоці і прадвяшчаньне нашага выратаваньня.

“У гэты дзень выратаваньня нашага пачатак / і прадвечнай таяміцы зьява: / Сын Божы Сынам Дзевы робіцца”, – зноў сьпявала Царква на сьвята Дабравешчаньня, калі адбылося ад Сьвятога Духа без насеньня зачацьце. Неспасьціжнага ў сьвятым удоньні Богамаці, і Боская існасьць пачала “складацца” з чалавечай, і Бог зрабіўся Чалавекам, “каб мы зрабіліся багамі”, па выразу сьвяціцеля Афанасія Вялікага.

Такім чынам, “дабраваленьне”, якое віталася на сьвята Ўвядзеньня, і выратаваньне, якое “зрабілася галоўным” і зьявілася на Дабравешчаньне, цяпер, у вялікі і сьвяты дзень Нараджэньня Хрыстовага, зрабілася відавочнай сапраўднасьцю! Сёньня “Слова стала плоцьцю, і ўсялілася ў нас” (Ян. 1:14) і анёлы ўрачыста сьвяткуюць гэтую падзею, сьпяваючы: “Слава ў вышынях Богу, і на зямлі мір, і ў людзях добрая воля!” (Лк. 2:14)

Увасабленьнем і Ачалавечаньнем Слова ужо патэнцыйна зьдзейсьнілася выратаваньне роду чалавечага. Паколькі тыя, хто, паверыўшы ў Хрыста, жывуць жыцьцём, паводле гэтай веры, запаведзям і усяму вучэньню Ісуса, узносяцца дзякуючы такога богадагоднага жыцьця і робяцца сябрамі і супольнікамі Бога! Яны робяцца “супольнікамі Божае Прыроды” (2 Пят. 1:4), багамі па мілаце! І гэта адбываецца выключна ў Царкве, дзе чалавек адраджаецца ў Хрысьце, усынаўляецца Айцом у сьвятым хросьце і далей, дзякуючы сьвятым таямніцам і апрацоўцы дабрадзейнасьці, напаўняецца Боскай мілатой і Духам Сьвятым і узрастае “у мужа дасканалага, у меру поўнага росту Хрыстовае паўнаты” (Эф. 4:13), да таго часу, пакуль не прамовіць зь апосталам Паўлам:“ Ужо ня я жыву, а жыве ўва мне Хрыстос.” (Гал. 2:20) Удасканаленых такім чынам Хрыстос лічыць не проста Сваімі сябрамі або братамі, а прызнае іх чальцамі Свайго цела. Таму зь вышыні Крыжа Ён казаў Боскай Маці аб эвангелісьце Яне: “Жанчына! вось, сын Твой”, а Яну “вось, Маці твая!” (Ян. 19:26–27)

Такім чынам, Каляды шырока адчыняюць чалавеку дзьверы для таго, каб стаць Хрыстом і богам па мілаце, і менавіта дзеля гэтага “сьвяткуе ў радасьці ўсё тварэньне, і нябёсы зь намі вяселяцца” (вершыра на хваліце 28 сьнежня) у гэты вызначальны і выратавальны дзень

З гэтымі радаснымі і усяляючымі надзею словамі, зь цёплымі сьвяточнымі віншаваньнямі і сардэчнымі патрыяршымі пажаданьнямі мы зьвяртаемся зь нагоды “галоўнага сьвята” зь асьвячонай катэдры Сусьветнага Патрыярхату на Фанары да усіх у міры ветлівым і жаданым дзецям найсьвяцейшай Маці-Царквы, да сьвятароў усіх ступеняў, манахаў і парафіянаў, кіруючым і падпарадкаваным, малым і вялікім, да усіх, хто знаходзіцца ў пошасьцях, скрухі, галечы і выпрабаваньнях.

Хай які нарадзіўся ў пячоры і ў ясьлях ляжаўшы Прадвечны Сын Божы і дзеля нас Сын Чалавечы зробіць усіх нас годнымі Сваёй замілаванай любові і Свайго сьвятога і палонячага домабудаваньня у целе!

+ Патрыярх Канстантынопальскі Варфаламей.

Фанар, Нараджэньне Хрыстова, 2009 год.

ВОБРАЗ ХРЫСТА (працяг)

“Калі праведнасьць ваша не пераважыць праведнасьці кніжнікаў і фарысэяў, дык ня ўвойдзеце вы ў Царства Нябеснае.”

(Мц. 5:20)

Царства Нябеснае ёсьць той вялікі і каштоўны скарб, аб якім узьвяшчаецца нам у Эвангельлі. Але толькі адны дасканалыя праведнікі маюць у ім частку. “Будзьце сьвятыя, таму што Я сьвяты” — сказаў Госпад. Такім чынам, правяднасьць, адчыніўшая нам дзьверы ў гэтае дабрадзейнае Царства Боскае, павінна суцэльна адпавядаць сьвятасьці Боскай. Яна павінна быць дасканалай і, такім чынам, павінна пераўзыходзіць праведнасьць кніжнікаў і фарысэяў. Па словах Хрыста, іх праведнасьць недастатковая для Царства Нябеснага: яны, дзеючы справы закона па літары яго, не хадзілі перад Богам у той праўдзівай, дасканалай любові, якой патрабуе Царства Боскае; такая хада магчыма толькі пры дзеяньні мілаты, падараванай нам у Хрысьце.

“Закон дадзены праз Майсея, а мілата і праўда сталіся празь Ісуса Хрыста.” (Ян. 1:17) Закон Майсея, як закон напісаны, ёсьць справа недасканалае, адкрыцьцё недастатковае. Сьвятло яго, не перастаючы быць сьвятлом, саступае, аднак, сьвятлу, якое адкрылася нам ва увасобленым Слове, у Богачалавеку Ісусе Хрысьце, Які ёсьць поўнасьць адкрыцьця Боскага, Слова, што зьмяшчае ў Сабе усё словы Божы. Зь Ім спыняецца усё недасканалае, усё недастатковае. “Не забівай”, — кажа закон, але той яшчэ далёка не сьвяты і не зьдзейсьнены, хто па літары не парушае гэтую запаведзь. Хто толькі настолькі любіць брата свайго, што не забівае яго, таго любоў недастатковая для Царства Нябеснага. Госпад як бы кажа гэтым: ты добра робіш, што не забіваеш брата свайго, бо гэта запаведзь Боская; але ты гэтым не дасягаеш таго, чаго патрабуе закон любові; для уступа ў больш цесныя зносіны з Богам неабходная дасканалая сьвятасьць. Неабходна не толькі не забіваць брата свайго, але і не гневацца на яго дарма; не толькі не зьдзяйсьняць граху на справе, але і ў думках.

МУЧАНІЦА ІЎЛІЯНІЯ НІКАДЗІМСКАЯ

Памяць 21 сьнежня

Сьвятая пакутніца Іўліянія, дачка шляхетнага язычніка Афрыкана, нарадзілася ў г. Нікамідзіі. У дзевяцігадовым веку была заручаная зь нейкім Елеўсіям. Валодаючы глыбокім розумам і схільнай да дабра душой, сьвятая Іўліянія зразумела прывіднасьць і зман паганскай веры. Яна таемна прыняла сьвятое Вадохрышча. Калі наблізілася час вясельля, Іўліянія рашуча адмовілася ад замужжа. Айцец пачаў угаворваць яе не парушаць даўнія заручаны, але, не дамогшыся жаданага, стаў жорстка яе зьбіваць. Затым Афрыкан аддаў дачку на суд эпарху гораду, якім быў Елеўсій, былы жаніх Іўліяніі. Елеўсій горача прасіў Іўліянію выйсьці за яго замуж, абяцаючы не прымушаць яе да зьмены веры. Сьвятая Іўліянія адмовілася і упадабала прыняць пакуты. Сьвятую доўга і жорстка катавалі, але яна пасьля кожнага катаваньня атрымлівала ад Бога вылячэньне і новыя сілы. Катаваньні зьдзяйсьняліся пры вялікім ліку людзей, зь якіх 500 мужчын і 130 жанчын, бачачы непахіснасьць і мужнасьць сьвятой дзевы, цудоўныя вылячэньні яе ад ран, паспавядалі Хрыста. Яны былі абезгалоўленыя, хрысьціўшыся уласнай крывёй. Пераканаўшыся, нарэшце, у поўнай беспасьпяховасьці спроб адхіліць сьвятой дзеву ад яе Нябеснага Жаніха, Елеўсій прысудзіў Іўліянію да сьмерці. Спавядальніца прыняла прысуд з радасьцю і уславіла Госпада, удастоіўшага яе прыняць пакутніцкі вянок. Пакараньне сьмерцю сьвятой пакутніцы Іўліяніі зьдзейсьнілася ў 304 годзе.

МАЛІЦЕСЯ ЗА ПАМЁРШЫХ

прат. Д. Булгакоўскі.

Набожны звычай маліцца за памерлых вядзе свой пачатак з глыбокай старажытнасьці. Ужо ў літургіі апостала Якава, брата Госпада, была занесеная малітва за памерлых.

Сьв. Дыянісій Арэапагіт у кнізе “Аб царкоўнай герархіі" піша: "Сьвятар са пакорай павінен маліць мілату Боскую, ды адпусьціць Госпад нябожчыку грахі, якія адбыліся ад чалавечай немачы, і ды уселіць яго ў краіне жывых, у нетрах Аўраама, Язэпа і Якава”.

Тертуліян у кнізе “Аб вянку ваяра” кажа: “Мы дзеем прынашэньне за памерлых штогод, у той дзень, у які яны памерлі”.

Сьв. Кіпрыян, япіскап Карфагенскі, у пятым павучаньні, у якім тлумачыць літургію, кажа: “Мы дзеем памяць раней спачыўшых: па-першае, патрыярхаў, прарокаў, апосталаў, мучанікаў, каб іх малітвамі і маленьнем Бог прыняў нашы малітвы; потым молімся аб памерлых сьв. айцах і япіскапах і, нарэшце, аб усіх паміж намі памерлых, моцна верачы, што гэтае прыносіць вялікую карысьць душам, за якіх прыносіцца малітва сьвятой і страшнай ахвяры, на алтары прапанаванай”.

Арыген, у тлумачэньні на кнігу Ёва, кажа: “Мы дзеем памяць сьвятых і бацькоў нашых або шануем набожна памяць сяброў, у веры памерлых, як цешачыся іх прахалодзе, так просячы і сабе набожнага ў веры скону”.

Сьв. Васіль Вялікі, па асьвячэньні сьв. Дарункаў, у малітве, зьмешчанай у яго літургіі, зьвяртаецца да Госпада зь словамі: “Успомні, Госпадзі, усіх перш спачыўшых у надзеі уваскрэсеньня і жыцьцё вечнае”.

Сьв. Ян Залатавуст у адным зь сваіх павучаньняў навучае, што памёршаму не сьлязамі мы можам дапамагаць, а малітвамі, міласьцінаю і ахвяраваньнем.

Дабрашчасны Аўгустын кажа: “Услухоўваецеся, браты: не бедным адным павінна выяўляць літасьць падчас жыцьця нашага, але паспрабуем аказваць гэта і памерлым..., маліцеся за памерлых, каб і яны, калі будуць у дабрашчасным жыцьці, маліліся аб табе”.

Акрамя узгаданых сьв. айцоў і настаўнікаў царквы, аб выратавальнай карысьці малітваў, якія прыносяцца за памерлых, сьведчаць: Апанас Вялікі, Кірыла, архіяпіскап Ерусалімскі, Рыгор Дваяслоў і шматлікія іншыя.

***

Што падахвочвае нас маліцца за памерлых? Па слову Хрыста, мы павінны любіць блізкіх, як саміх сябе, і ў малітоўнай памяці аб нябожчыках выяўляецца наша любоў як цалкам бескарысьлівая і патаемная, самая найвялікшая. І як гэтая любоў патрэбна нябожчыкам, прыносячы ім, бездапаможным, дапамогу! І, наадварот, як мы бязьлітасныя бываем, калі забываем аб нябожчыках!

Праўда, шматлікія па сьмерці блізкіх ім — ці сяброў або родных сваіх, або знаёмых, жадаючы захаваць аб іх памяць, захоўваюць некаторыя рэчы іх, асабліва любімыя імі, захоўваюць іх малюнкі (партрэты, фатаграфічныя карткі), ставяць дарагія помнікі, абсаджваючы магілы іх кветкамі або дрэвамі. Але ці гэта ім трэба? Ці гэтая патрэбна ім памяць? Бо гэта цалкам падобна на тое, як калі б паміраючаму ад голаду замест хлеба хто-небудзь паднёс кветку з прыемным пахам.

Нябожчыкі патрабуюцца адзіна ў нашай малітве, у дабрачыннасьці на успамін іх душы. Мы жа, выяўляючы розныя знакі нашай памяці да іх, самае галоўнае забываем — маліцца аб іх.

Ставячы дарагія помнікі і упрыгожваючы іх, як толькі можа падказаць вынаходлівы розум, затрачваючы на іх сотні і тысячы рублёў, у той жа час шкадуем падаць жабраку на фунт хлеба або падаць вопратку голаму дзеля душы нябожчыка.

Няўжо на самай справе не кранулася б наша сэрцы спачувальнасьцю, калі б мы пабачылі, як дзіця, папаўшае ў бруд, танула ў ім, і не выцягнулі б яго? У дзіцяці бракуе сіл самому выбрацца з бруду, і вось мы падаем яму руку дапамогі.

Сапраўды гэтак жа нябожчыкі, знаходзячыся ў грахоўнай цемры, на месцы пакуты, пазбаўленыя самі па сабе магчымасьці ачысьціцца ад грахоў, вызваліцца ад горкай долі, бо пасьля сьмерці няма пакаяньня. Хто ж ім можа дапамагчы, як не жывыя? А паміж тым жывыя, часта блізкія, нават родныя, забываюць аб іх, забываюць дзеці сваіх бацькоў, бацькі дзяцей, браты сясьцёр, сёстры братоў. Ва усіх большай часткай адзін клопат аб зьнешнім і аб паказным боку, аб тым, што могуць бачыць іншыя, а душа іх, цяжкая доля — гэта убаку.

Мы павінны верыць, што, молячыся аб нябожчыках, молімся ў той жа час аб саміх сабе, таму што за нашу літасьць да памерлых Госпад нам пасылае Сваю літасьць, за нашу малітоўную памяць аб іх Госпад і аб нас памятае, па Сваёй літасьці. Мы павінны верыць, што ніякае дабро не забываецца, не зьнікае дарма. Асабліва, калі мы молімся за душы спачыўшых, памінаючы іх у нашай хатняй або ў царкоўнай малітве, суправаджаючы гэтую памяць міласьцінаю за іх — гэта дабро наша бывае асабліва прыемна Усяміласьціваму Богу, і Ён, па Сваёй прамудрай і усямагутнай дабрыні, робіць так: хто моліцца аб нябожчыках, за таго і пасьля сьмерці абавязкова таксама будуць маліцца.

Калі б нават у каго зь нас пасьля сьмерці не засталося ні душы з родных або сяброў, то усё ж знойдуцца, па дабрыні Боскай, малітоўнікі, якія будуць дзеяць, памінаньне яго. І наадварот: калі хто не моліцца за нябожчыкаў, забывае іх, не думае аб замагільнай долі іх, таго самога забудуцца усё пасьля яго сьмерці, не будуць маліцца і аб ім, і ён будзе для усіх чужы, ён будзе енчыць і клікаць, і ніхто зь сьвету жывых не дапаможа яму, усё яго забудуцца, нават дзеці ягоныя забудуцца; такі ужо невытлумачальны, нязьменны сусьветны парадак: усё узважана, палічана і вымерана – “якою мераю мерыце, такою адмерана будзе вам і дададзена будзе вам” (Мк. 4:24)

Сьвятамучанік Ігнат Баганосец

памяць 20 сьнежня

Сьвяты Ігнат Баганосец мае адмысловае значэньне для нас, таму што ён блізка меў зносіны зь апосталамі, непасрэдна ад іх чуў хрысьціянскае вучэньне і быў сьведкай распаўсюджваньня і разьвіцьця першых хрысьціянскіх грамад. У сваіх сямі лістах ён захаваў для нас апостальскую эпоху.

Сьвяты Ігнат нарадзіўся ў Сірыі ў апошнія гады жыцьця Выратавальніка. Ягоны жыцьцяпіс апавядае, што ён быў тым юнаком, якога Госпад узяў на рукі і сказаў: “Калі не навернецеся і ня будзеце, як дзеці, ня ўвойдзеце ў Царства Нябеснае” (Мц. 18:3). Баганосьцем ён названы таму, што, дужа любячы Госпада, ён як бы насіў Яго ў сваім сэрцы. Ён быў вучнем апостала і эвангеліста Яна Багаслова. З пасланьня сьвятога Ігната да сьмірнянаў відаць, што ён быў асабліва блізкі да апостала Пятра і суправаджаў яго ў некаторых яго апостальскіх вандраваньнях. Незадоўга да разбурэньня Ерусаліму ў 72 годзе сканаў Эвад, адзін зь сямідзесяці вучняў Хрыстовых, і яго пераемнікам на Антыёхійскае катэдры (у сталіцы Сірыі) зрабіўся Ігнат.

Сьвяты Ігнат кіраваў Антыёхійскае Царквой на працягу 40 гадоў (67-107 г.г..) У адмысловым бачаньні ён удастоіўся убачыць нябеснае богаслужэньне і пачуць анёльскі сьпеў. Па узоры анёльскага сьвету, ён увёў на богаслужбах антыфоны сьпеў, у якім два хоры чаргуюцца і як бы перагукваюцца. Гэты сьпеў зь Сірыі хутка распаўсюдзілася ў раньняй Царкве.

У 107 годзе падчас паходу супраць армян імпэратар Траян праходзіў праз Антыёхію. Яму даклалі, што сьвяціцель Ігнат вызнае Хрыста, вучыць пагарджаць багацьце, захоўваць цноту і не прыносіць ахвяру рымскім багам. Імпэратар выклікаў сьвяціцеля і запатрабаваў, каб ён спыніў сваю пропаведзь аб Хрысьце. Старац адмовіўся. Тады яго ў кайданах паслалі ў Рым, дзе на пацеху народа ён быў аддадзены на разарваньне зьверам у Калізэі. Па шляху ў Рым ён напісаў сем пасланьняў, якія захаваліся да нашых дзён. У сваіх пасланьнях сьвяты Ігнат просіць хрысьціян не спрабаваць выратаваць яго ад сьмерці: “Умольваю вас, не аказвайце мне непатрэбнае любові. Пакіньце мяне быць ежаю зьвяроў, каб праз гэта дасягнуць Бога. Я — пшаніца Боская. Хай зьнішчаць мяне зубы зьвяроў, ды зраблюся чыстым хлебам Хрыстовым”. Пачуўшы аб мужнасьці сьвяціцеля, Траян спыніў ганеньні на хрысьціян. Мошчы яго былі перанесеныя ў Антыёхію, а пасьля вернутыя ў Рым і пакладзеныя ў цэрквы ў імя сьвятамучаніка Клімэнту, папы Рымскага.

У сваім пасланьні да Эфесянаў сьвяты Ігнат пісаў: "Захоўваеце веру і любоў і на справе паказвайце сябе хрысьціянамі. Вера і любоў іста пачатак і канец жыцьця. Вера — пачатак, а любоў — канец, абедзьве ж у злучэньні сапраўды справа Боская. Усё іншае, што адносіцца да дабрадзейнасьці ад іх адбываецца. Ніхто вызнаючы веру не грашыць, і ніхто здабыўшы не ненавідзіць".

Трапар Ігнату Баганосцу

Апостальскага нораву пераймальнік / і пасаду іх суспадкаемец, / архірэяў прыклад / і мучанікаў слава, Боганатхнёны, на вагонь і меч пайшоў дзеля веры / і слова ісьціны выконваючы, / да крыві пацярпеў ты, сьвятамучанік Ігнат. / Малі Хрыста Бога, / каб выратаваліся душы нашы.

Вобраз Хрыста

“Усе вы, хто хрысьціўся ў Хрыста, у Хрыста апрануліся!”

(Гал. 3:27)

“Бо ў вас павінны быць тыя самыя адчуваньні, як і ў Хрысьце Ісусе”

(Плп. 2:5)

Усім нам вядома паданьне аб сьв. Вераніцы, якая, сустрэўшы Хрыста на Яго хросным шляху да Галгофы, у парыве жалю да Боскага Пакутніка прапанавала Яму хустку, каб выцерці кроплі крыві і поту, бруямі цякучаму па змарнеламу твару Ягонаму. Калі хустка была вернутая Вераніцы, на ёй захаваліся цудоўныя рысы Выратавальніка. Самая хустка быццам бы зьнікла, і з тых часоў нерукатворны абраз Выратавальніка малюецца ў памяць аб гэтай легендзе.

На самай справе выява Хрыста ніколі не зьнікне. Яна адлюстроўваецца на жыцьці усякага праўдзівага хрысьціяніна і ажывае ў кожнай справе любові, самаахвяраваньня. Яна устае перад намі тамака, дзе ў кожным учынку, у кожным жаданьні сьвята выконваецца запавет Выратавальніка. Дарма мы шукаем у мастацкіх творах адпавядаючы нашаму ідэалу малюнак Хрыста. Самы майстэрскі пэндзаль не ў сілах перадаць гэтыя Боскія, сьвятыя рысы. Будзем шукаць Яго сярод сьціплых, непрыкметных працаўнікоў, якія робяць справу Боскую удалечыні ад чалавечых вачэй, што аддаюць часта жыцьцё свае за братоў толькі дзеля Хрыста! Тамака зьявіцца перад намі ва усёй Сваёй велічы праўдзівае аблічча Ісуса Назараніна.