АБ МАЎЧАНЬНІ АЛЬБО АГУЛЬНАЕ СТРЫМАНАСЬЦІ

сьвяты Макар Эгіпэцкі

Прывучай сябе да маўчаньня ў словах, стрыманасьці ў справах, а таксама стрыманасьці ў стаўленьні сьмеху і хады. Пазьбягай якой—небудзь празьмернасьці. Таму што такім чынам розум — не дапускаючы сабе выйсьці зь межаў стрыманасьці — захаваецца моцным і не саслабее і не саступіць дагаджаньню страўніку; саслабее ж розум у выніку пякучага запалу; саслабее і па чыньніку іншага запалу, аддаючы сябе ім на раскраданьне. Такім чынам, належыць, каб розум валодаў запалам, узьнёсла седзячы на пасадзе маўчаньня і пазіраючы да Бога. Але не будзь і інэртным на справы, млявым у словах і напоўненым марудлівасьці ў хадзе; так каб добрая суразьмернасьць валодала ва усіх тваіх паводзінах і усё тваё аблічча было б высокашаноўным і як бы духоўным. Сьцеражыся ж і знакаў пыхі: ганарлівага выгляду і паднятай галявы і хады вычварнай і ганарлівай; хай жа да усіх у цябе будуць ветлыя словы і ласкавы зварот; у размове жа зь жанчынамі будзь сарамлівы і, размаўляючы зь імі, май вочы апушчанымі і глядзячымі ў зямлю; кажы ж усё абачліва і зь сілай голасу, суразьмернае карысьці і патрэбе слухачоў, так каб цябе чулі і каб не здарылася, што, калі будзеш казаць занадта ціха, цябе не будуць чуць прысутныя, але і не пераходзь у крык; сьцеражыся ж калі—небудзь казаць пра што—небудзь, што ты не вывучыў раней і не прадумаў, і не слухай усё, што патрапіла, а прыводзячы словы іншага чалавека, не падстаўляй свае уласныя; па меры  слухаць і па меры абмяркоўваць самому, суразьмерна з часам і слова і маўчаньне; зь задавальненьнем вучыся ад іншых і ахвотна сам вучы; ніколі з пачуцьця нядобразычлівасьці (ці зайздрасьці) не хавай мудрасьці ад іншых і не адыходзь ад таго, каб быць навучаным; моцна трымайся старцаў, шануючы іх, як дагадзіўшых Богу, за айцоў; у тых жа, якія маладзей цябе, пакладзі пачатак мудрасьці і дабрадзейнасьці; і не спрачайся зь сябрамі, і не пакеплівай над імі і не кпі; рашуча ж адпрэч хлусьню, зман і грубіянства; але сам велікадушна перанясі і фанабэрыстасьць, і грубіянства ў стаўленьні цябе, зносячы гэта спакойна і цярпліва; хай усе твае справы і словы маюць на увазе Бога, і усё, што — тваё, аднясі да Хрыста; і штохвіліны зьвяртай да Бога душу і сваю думку цалкам прысьвяці сіле Хрыстовай, як бы супакойваючыся ад усякага маўленьня і справы ў прыстанку боскага сьвятла Выратавальніка; і днём, вось, падзяляй твае думкі зь людзьмі, але і з Богам часта будзь у зносінах на працягу дня, і асабліва ж — уначы, так каб працяглы сон не завалодаў тваімі малітвамі да Бога і сьвятымі сьпевамі; таму што працяглы сон падобны сьмерці. Праводзь кожны дзень, робячы ці кажучы людзям што—небудзь добрае; будзь жа заўсёды прычасьнікам Хрыста, які азарае (цябе) зь неба боскім зьзяньнем; ды будзе табе Хрыстос няспыннае радасьцю і спачынкам; і не паслабляй напругу душы багатым пачастункам і перадышкай у працах, адступіўшы ад уласьцівых душы асалоды, якой нельга насыціцца. Дай целу тое, што яму неабходна, і не прыступай да ежы раней, чым прыйдзе час вячэры. Хай жа тваёй вячэрай будзе хлеб, і да яго пададзены плады зямлі і сасьпелая садавіна дрэў; стаўся да ежы лёгка і не шалей, выяўляючы дагаджаньне страўніку; не ясі мяса і не будзь аматарам віна, калі толькі гэта табе не служыць для падмацаваньня сіл падчас хваробы; але ў замену задавальненьня, якія складаюцца ў гэтых рэчах, падахвочвай сябе да радасьцяў, якія складаюцца ў боскіх словах і сьвятых сьпевах, і да падараванае цябе ад Бога мудрасьці; хай думка пра неба узводзіць цябе да неба; і адкінь шматлікія клопаты пра цела, умацаваўшыся надзеяй на Бога, верачы, што Ён належным чынам дасьць табе усё неабходнае: і ежу для жыцьця, і адзежу для цела, і дах над галявой ад зімовай сьцюжы; бо уся зямля і усё, што расьце зь зямлі, усё гэта прыналежыць твайму Цару, і гэта Ягоная справа — у вышэйшай ступені клапаціцца пра Сваіх слуг як пра Свае сьвятыні і храмах. Таму ні хвароб занадта не пужайся, ні — чаканага наступу часу старасьці; бо калі гэта будзе пажадана твайму Цару, а таксама будзе на выгоду дзеля тваёй душы, — хвароба твая спыніцца; а старасьць тваю Ён — як крыламі — пакрые Сваёю Боскаю сілаю.

З прычыны гэтага, і ў адносінах да цяжкіх душэўных боляў быўшы бясстрашным — як нейкі годны барацьбіт на змаганьні непарушна і доблесна пераносіць цяжар, — не ламайся душою ад скрухі. Калі ж хвароба і будзе працяглай, не стамляйся; і калі што іншае здарыцца табе, не наракай; але выяві доблесьць душы, аддаючы падзяку Богу, знаходзячыся і ў цяжкім становішчы; а гэта мудрэй, чым для думаючага агульначалавеча, і немагчыма і нялёгка знайсьці сярод людзей; спагадай патрабуючым і прад тварам людзей прасі ў Бога дапамогі; таму што Ён акажа літасьць молячаму сябру Свайму і дасьць дапамогу патрабуючым, жадаючы зрабіць вядомай людзям Сваю сілу, каб на падставе пазнаньня яны зьвярнуліся да Бога і спазналі вечную асалоду, калі прыйдзе Сын Божы, вызначаючы (даруючы) выгоды праведнікам.

Добра заўсёды баяцца і ні ў чым не давяраць сабе, каб не здарылася каму няшчасным чынам “патануць”; таму што чалавеку можа здацца, што ён паступае добра, а насамрэч гэта можа быць не так; лепш жа заўсёды хай чалавек заклікае Бога, каб Ён сам зрабіўся яго Даведнікам, і Шляхам, і Розумам, і Вызначэньнем, і Тлумачальнікам; да таго часу, пакуль чалавек не знайшоў у сабе Хрыста, хай ніякім чынам не давярае сабе. Як той, хто рызыкаваў патануць, той, са страху перад морам, ні пра што іншае не меў клопату, як толькі пра тое, каб выратавацца, так і хрысьціянін павінен, маючы на увазе Бога, заўсёды баяцца і не быць легкадумным. Ахвотнік выратавацца хай жыве, робячы тое, што жадае Бог, таму што тое, што Ён жадае, гэта і ёсьць Яго воля; любячы Бога хай прымушае сябе любіць і блізкага свайго; хай будзе пакорлівым прад Богам і людзьмі, заўсёды усім сэрцам на варце і супрацьстаяць благім намерам; і калі хто бывае уважлівы, яму належыць заўсёды быць у боязі і поўным любові і пакоры і мець клопат пра тое, каб дагадзіць Госпаду і зваяваць у сабе старога чалавека; легкадумны ж і маючы расхлябанае сэрца знаходзіцца ў “старасьці” і нават не пачынае жыць і не умее змагацца. Такім чынам, добра заўсёды быць у страху і шукаць навучаньне і дапамогу ад Госпада, каб дапамагчы каму выратавацца пры дапамозе Госпада, Якому слава на вякі вякоў. Амін.

ПОЛЬСКАЯ ІНТРЫГА АЛЬБО ЯШЧЭ РАЗ АБ “КАТАЛІЦКІХ ПАКУТНІКАХ”

Андрэй Лапата

Другая Сусьветная вайна прынесла вялікія і непапраўныя страты беларускаму народу. У яе полымі згарэлі мільёны людзей, мільёны згубілі сваіх родных і блізкіх. Натуральна, сьмяротны ваенны буравей не абмінуў і сьвятароў, як праваслаўных, так і каталіцкіх. Сярод сьвятароў абодвух канфэсій былі розныя людзі: адны былі сапраўднымі беларускімі патрыётамі і аддалі сваё жыцьцё служачы Богу і Беларусі – такім вечная памяць і слава. А былі і іншыя, якія пад пакровам прыгожых словаў аб “хрысьціянскіх каштоўнасьцях”, хаваючыся пад выглядам “прыяцеляў беларусаў” і карыстаючыся вайсковым становішчам, выконвалі ролю духоўных зьнішчальнікаў беларускага народу. Гэтыя апошнія, на вялікі жаль, і зараз, пад патранатам Рыма – Каталіцкага Касьцёлу (далей – РКЦ), абвясьціўшага іх “пакутнікамі за веру”, працягваюць сваю брудную справу. Менавіта аб такіх “ілжэ пакутніках” і іх папулярызатарах і пойдзе мова ў нашым невялікім артыкуле.

АБ ЗНАЧЭНЬНІ ХРАМУ Ў ЖЫЦЬЦІ ХРЫСЬЦІЯН

сьвяціцель Феафан Затворнік

Калі б сабраць разам душы ўсіх, хто тут знаходзіцца, і ўсіх агледзіць адным позіркам, то пры ўсёй разнастайнасьці твараў і чыноў, пры ўсёй розьніцы думак і ўпадабаньняў, нельга б не пабачыць адзінага агульнага пачуцьця радасьці і духоўнага вясельля аб пабудове храму, і такога храму. У гэтым зь нашага богу мусіць быць аддадзена даніна набожнае стараннасьці і трывалай працы стваральніцы храму (Яе міласьці Веры Мікалаеўны Войкавай), – даніну свабоднага духа, паміж волі, аднак, сыходзячую. І сапраўды, ведаючы, што значыць храм Божы ў хрысьціянскім жыцьці, нельга не напаўняцца асаблівым задаволеньнем, калі бачыш іх пабудаванымі руплівасьцю аб сваім выратаваньні і аб выратаваньні іншых любоўю; нельга не выявіць удзячнасьць Госпаду, уклаўшаму думку і дапамагаўшаму; нельга застацца няўдзячным да тых, хто паслухаў унушэньне і не шкадаваў працы і дастатку ў выкананьні. Такімі пачуцьцямі ды вянчаецца сёньняшняя наша ўрачыстасьць.

АБ ШАНАВАНЬНІ БОСКАЕ МАЦІ

Пітанаў Ю.В.

Часам праваслаўных хрысьціян абвінавачваюць у тым, што яны больш шануюць Багародзіцу, чым Хрыста. Але гэта выклікае пытаньне: адкуль узятыя гэтыя статыстычныя дадзеныя? У сапраўднасьці гэтае абвінавачаньне пабудавана на прыватным меркаваньні асобных людзей.

МУСУЛЬМАНЕ АБСЫПАЛІ КАМЕНЬНЕМ АЎТОБУСЫ З ПРАВАСЛАЎНЫМІ СЭРБАМІ

На аўтобусы праваслаўных сэрбаў, якія павярталіся зь інтранізацыі сэрбскага патрыярха Ірынея ў горадзе Печ (Косава), напалі албанцы – мусульмане і пачалі закідваць іх каменьнем.

Па афіцыйным дадзеным, як мінімум дзесяць аўтобусаў, поўных праваслаўнымі паломнікамі, былі закіданы каменьнем каля шпіталю г. Печ. Таксама мусульмане зьдзейсьнілі напад і на аўтобусы італьянскае місіі НАТО ў Косава (KFOR), на якіх перавозілі праваслаўных сэрбскіх дзяцей і журналістаў.

Па неафіцыйнае інфармацыі, наданай “Беларускае Аўтакефаліі” сэрбскім сьвятаром Міланам з арганізацыі “Косаўскі Фронт”, ад каменьня і пабітага шкла пацярпела шмат праваслаўных паломнікаў, а адна пажылая жанчына памерла ад сардэчнага нападу ў выніку трапіўшага ў яе каменя. Сьвятар распавядае і аб абразьлівых дзеля праваслаўных і наогул хрысьціянскіх вернікаў лёзунгаў і выкрыкаў мусульманскага натоўпу, дэманстратыўным паленьнем Новага Запавету і хрысьціянскіх сымбаляў мусульманамі.

Па матэрыялах і інфармацыі:

http://www.sme.sk/c/5577224/autobusy-plne-srbskych-veriacich-v-kosove-obsypali-kamenmi.html й “Косаўскага фронту” (Бялград, Сэрбія).

КРЫЖ СВОЙ І КРЫЖ ХРЫСТОВЫ

Сьвяціцель Ігнацій (Бранчанінаў)

Гасподзь сказаў вучням Сваім: Калі хто жадае крочыць за Мной, ды адмовіцца ад сябе, і возьме крыж свой, і крочыць за Мной.

Што значыць крыж свой? Чаму гэты крыж свой, гэта значыць асобны кожнага чалавека, разам завецца і Крыжам Хрыстовым?

Крыж свой: смуткуй і пакуты зямнога жыцьця, якія ў кожнага чалавека — свае.

Крыж свой: пост, дбаньне і іншыя набожныя подзьвігі, якімі зьміраецца цела і скараецца духу. Гэтыя подзьвігі павінны быць адпаведныя сілам кожнага, і ў кожнага яны — свае.

АБ БАРАЦЬБЕ ЗЬ САТАНОЙ

звышгодны Яфрэм Сірын

Нячысьцік сатана, пасьля рашучай над ім перамогі, сеўшы, сам на сябе жаліўся з плачам і казаў: “На жаль мне, беднаму! Чаму я адданы, няшчасны? Як пакінуў бітву, саступіўшы над сабой перамогу? Зрэшты, сам я зрабіўся вінаватым гэтага сораму, надоўга завязаўшы зь імі барацьбу. Пераможанаму ў першай і другой бітве належала б мне адразу раздумацца, што зь імі Хрыстос. А зараз, пагнаўшыся за перамогай над сьвятымі, павялічыў я толькі, да ганьбы сваёй, узнагароду іх і, пераможаны, адступіў у вялікім сораме, з галявой пакрытай болькамі ад маіх жа удараў. Бо паставіў я сеткі, каб іх улавіць; а яны, захапіўшы іх, разьбілі мне галаву. Узялі яны і стрэлы мае вострыя, якія кідаў я ў іх, і імі забілі мяне. Я жадаў адолець іх розным запалам, яны ж зьвярталі мяне ва уцёкі сілай крыжа. Таму справядліва цярплю я, найвялікі вар'ят, які, і, не жадаючы, даў бачыць, што праціўнікі мае добра навучаныя. Наставіцца мне належала пасьля таго, што пацярпеў я ад Хрыста, пасьля таго, як Ім зваявана уся мая сіла. Бо усё тады зрабіў я, каб раскрыжавалі Яго; і сьмерць Яго аддала мяне сьмерці. Тое ж самае зноў пацярпеў я ад пакутнікаў, адданы ганьбе, сораму і сьмеху. Я падштурхнуў цароў, прыгатаваў пакуты, каб пакутнікі, бачачы гэта, прыйшлі ў жах і зракліся Хрыста. Яны ж не толькі не жахнуліся розных пакараньняў сьмерцю, але да самай сьмерці вызнавалі Хрыста. Так і зараз, жадаючы перамагчы гэтых у змаганьні, зь вялікім сорамам адступіў я, пераможаны. Не ў сілах я вынесьці ганьбы, якой аддадзены. Хваліўся я вялікімі задумамі, а людзьмі нікчэмнымі зрынутая мая магутнасьць і усё маё валадарства. Не ведаю, нарэшце, што мне рабіць і чым апраўдаць сябе? Людзі нікчэмныя і невукі атрымалі вянок пераможны; а я, няшчасны, застаўся ў сораме, азмрочыўся, зьдзіўлены жахам, высіліліся сілы мае. Таму зусім не ведаю, што рабіць мне, беднаму, і як паступіць, уцякаючы ад гэтых мужных падзьвіжнікаў; пайду да сяброў сваіх, якія абралі бестурботнае жыцьцё, дзе не будзе мне працы і не трэба таксама хітрыкаў. Бо, у іх саміх узяўшы ланцугі, зьвяжу іх гэтымі, а зьвязаўшы іх ланцугамі, да якіх яны прыкаваныя, буду мець ужо іх у сябе пад рукой, як рабоў, заўсёды добраахвотных выканаўцаў жаданьняў маіх, каб, хоць бы ў гэтым выпадку узяўшы верх, прыйсьці мне некалькі ў сябе, і пахваліцца імі, як доблеснаму ваяру і пераможцу. Бо, хоць сваім ладам жыцьця увядуць яны сябе ў прорву, аднак жа буду цешыцца іх пагібелі, і з радасьцю павяду іх на шлях пагібелі, каб мець саўдзельнікаў у полымі незгасальным”.

Такім чынам, браты, спазнаўшы немач ворага, будзем уважлівыя да сябе, пераймаючы айцам. Калі пойдзем шляхам, якім яны ішлі, то знойдзем на ім Госпада Ісуса, Які зрабіўся нашым кіраўніком і дапамогай. А як хутка вораг убачыць, што зь намі Хрыстос, праўдзівае Сьвятло, зусім не асьмеліцца зірнуць нам у твар, таму што сьвятло, якое ў нас, асьляпляе вочы ягоныя.

Такім чынам, па сказаным раней, хрысталюбівыя браты, пасьпяшым ачысьціць сэрцы свае, каб у дапамогу сабе прыцягнуць мілату Духа; і вораг не узмоцніцца ужо супраць нас. Самі мы, неразумныя, даём яму сілу, аддаляючы сябе ад Бога адхіленьнем сьвятых запаведзяў. Засьпеўшы ж нас аголенымі ад мілаты, вораг сам вядзе нас на шлях свой. Таму малю вас і няспынна прашу: уцякаем нячысьціка, уцякаем ад яго, разарвём і ланцугі, якімі зьвязаў ён нас па нашым жа жаданьню. Зьвернемся да Хрыста, носячы добры і лёгкі цяжар Ягонае літасьці, каб, ідучы добрым шляхам запаведзяў Хрыстовых, дасягнуць нам сялібу, якую прыгатаваў Бог любячым Яго. Яму належыць гонар і пышнасьць, Айцу, і Сыну, і Сьвятому Духу, цяпер і заўсёды, і на вякі вякоў! Амін.

З ГІСТОРЫІ ПЕРАКЛАДУ БІБЛІІ НА СТАРАБЕЛАРУСКУЮ МОВУ

Андрэй Котлярчук

На нашу думку, дагэтуль, працуючы па асобным напрамкам, мовазнаўцы, кнігазнаўцы, філёзафы пазабываліся аб агульнае канцэпцыі вывучэньня гісторыі перакладаў Бібліі на старабеларускую мову. Па-першае, патрэба акрэсьленыя храналёгія, якая б улічвала не толькі друкаваныя творы, але і рукапісы, не толькі пераклады асобных кніг, але і фрагмэнты. Яна можа выглядаць наступнае:

1.      Даскарынаўскі час – канец ХV – 1517 г.

2.      Пераклады Францыска Скарыны 1517- 1525 г.г.

3.      канец ХVІ – ХVІІ стагодзьдзі

4.      ХVІІІ стагодзьдзе.

АБ ЗАКОНЕ ЭВАНГЕЛЬСКІМ

мітрапаліт Антоні (Суражскі)

У імя Айца, і Сына, і Сьвятога Духа.

На пытаньне кніжніка, што яму рабіць для таго, каб успадкаваць вечнае жыцьцё, Хрыстос адказвае: выконвай закон... Гэта слова зьвернутае не толькі да яго, яно зьвернутае таксама і да нас.

Мы часта адчуваем — і справядліва — што мы зараз жывём у Царкве: не ў вобласьці закону, а ў вобласьці мілаты, не ў вобласьці закону, а ў вобласьці волі. Але мы забываем увесь час, што вырастаюць у волю шляхам закону, і што мы не дасягнулі гэтай меры.

ГРЭХ ЯЗЫКА

архіяпіскап Апанас (Мартас)

Сьвятое Пісьмо кажа аб ілжы і аб грахах языку амаль столькі ж, колькі аб нейкім іншым прадмеце. Апостал Якаў навучае, што: “Язык — вагонь; як сьвет няпраўды; язык так пастаўлены сярод чэлесаў нашых, што апаганьвае ўсё цела і запальвае кола жыцьця, і сам запальваецца ад геены” (Як. 3:6). Адной зь вялікіх праблемаў у хрысьціянстве зьяўляецца грэх языка. Калі ты здольны стрымаць язык, то здольны стрымаць і сябе. Калі ты здольны атрымаць перамогу над сваім языком, тады будзеш мець сапраўды праўдзівую і моцную перамогу. Але Апостал Якаў папярэджвае: “бо ўсякая прырода зьвяроў і птушак, плазуноў і марскіх жывёлін таймуецца і ўтаймавана прыродаю чалавечай, а язык утаймаваць ніхто зь людзей ня можа: гэта — неўтаймавальнае ліха; ён поўны сьмяротнай атруты.” (Як. 3:7 – 8)