СЛОВА НА НАВАГОДНІМ МАЛЕБНЕ

мітрапаліт Антоні (Суражскі)

У імя Айца, і Сына, і Сьвятога Духа!

Перад пачаткам нашай агульнай малітвы я жадаў бы сказаць некалькі слоў, каб затым нам маліцца разам больш пераканана, адзіным сэрцам і адзінай думкай.

З году ў год я казаў пра надыходзячы новы год, як аб нічым не заплямленай, чыстай сьнежнай раўніне; і адмысловую увагу я зьвяртаў на тое, што уступаць на гэту яшчэ не заплямленую беласьць мы павінны зь усёй адказнасьцю, таму што ў залежнасьці ад таго, як мы будзем па ёй крочыць, мы альбо пракладзём на гэтай раўніне дарогу, згодную зь воляй Боскай, або пакінем на ёй блукаючыя сьляды, якія толькі заплямяць сьнежную беласьць.

У надыходзячым годзе, можа быць, больш, чым калі‑небудзь, мы не павінны забываць аднаго: гэту беласьць, гэту невядомасьць атачае цямрэча, навісаючы над ёй як бы зборам; цямрэча зь малой ‑ а можа быць і вялікай ‑ колькасьцю зорак, але усё ж цямрэча, густая і непразрыстая, пагрозьлівая і страшная. Мы цяпер разьвітваемся  з годам, калі мы усё гэту цемру маглі адчуваць, і гвалт і жорсткасьць яго усё працягваюцца. Як мы адгукнёмся на гэта?

АРХІПАСТЫРСКІ НАВАГОДНІ ЗВАРОТ ДА ВЭТЭРАНАЎ БЕЛАРУСКАЙ НЕЗАЛЕЖНІЦКАЙ ПАРТЫЗАНКІ

архіяпіскап Апанас (Мартас)

“Дабраслаўлёны канец году дабрыні Тваёй Госпадзі, захоўвай ў міры людзей Тваіх, малітвамі Багародзіцы, і выратуй нас”

У навагоднім набажэнстве мы рупліва просім Гасподзь Бога аб паданьні нам літасьці і шчодрасьці Сваёй у Новым годзе. Гасподзь слухае нашы маленьні і дае кожнаму па заслугах ягоных. Найвялікім дабрадзействам Божым да нас ёсьць дараваньне нашай беларускай капліцы, у якой мы зьдзяйсьняем урачыстыя Набажэнствы ужо са сьвята Цудатворцы Мікалая 1956 г. Пры дапамозе Боскай мы дасягнулі вялікіх посьпехаў ва усіх праявах нашага царкоўнага жыцьця, але гэта апошняе пераўзыходзіць усё іншае па важнасьці і свайму значэньню для Аргентынскай беларускай дыяспары. Усе мы памятаем рэакцыю на беларускую мову і наш народ рускіх праваслаўных хрысьціян: сьвятароў і вернікаў. Нешта падобнае можна было выпрабоўваць толькі ад бязбожнікаў камуністаў, але не ад служак Хрыста Выратавальніка. Цяпер мы молімся спакойна ва уласнай капліцы і атрымліваем асалоду ад яе унутранай прыгажосьці па нашых эмігранцкіх магчымасьцях. Нараджэньне Хрыстова сёлета мы  сустракаем у сваёй уласнай беларускай сьвятыні і сьвядомасьць гэтага цешыць сэрца.

КАЛЯДНАЕ ПАСЛАНЬНЕ КІРАЎНІКА ЎКРАІНСКАЕ АЎТАКЕФАЛЬНАЕ ПРАВАСЛАЎНАЕ ЦАРКВЫ СЬВЯЦЕЙШАГА МЯФОДЗІЯ, МІТРАПАЛІТА КІЕЎСКАГА І ЎСЁЙ УКРАІНЫ

Сьвятарству, манаству і ўсім вернікам Украінскае Аўтакефальнае Праваслаўнае Царквы.

Хрыстос Нараджаецца!

Упадабаныя архіпастыры, пастыры, манахі і ўсе верныя дзеці Ўкраінскае Аўтакефальнае Праваслаўнае Царквы!

Больш чым два тысячагодзьдзя прайшло з той адзінай і дабраслаўлёнае ночы, калі ў зацямнёным грахом сьвеце, зазьзяла Сонца Праўды – у Бэтлеемскае пячоры нарадзілася Боганемаўля Хрыстос, Выратавальнік людзей і сусьвету. “Слова зрабілася плоцьцю”, піша аб гэтай патаемнай таямніцы сьвяты апостал Ян Багаслоў. Сын Боскі – зрабіўся Сынам Чалавечым. Бязьмежнае, няўмяшчальнае сьветам Неба прыйшло на зямлю і ўвасобілася ў чалавечай плоці.

У чым падстава Ўвасабленьня? У чым сэнс гэтага таямнічага і незразумелага для анёльскага і чалавечага розуму ўчынку Бога? Вось як на гэта пытаньне адпавядае сьвяты Ірыней Ліёнскі: “Вось падстава, па якой Слова Боскае зрабілася плоцьцю і Сын Боскі – Сынам Чалавечым дзеля таго, каб чалавек уступіў у зносіны зь Словам Боскім і, набыўшы сыноўста, зрабіўся сынам Божым”.

ЗАКЛІК ДА НАРОДУ СЬВЯТОГА СЫНОДУ ЭЛАДСКАЕ ПРАВАСЛАЎНАЕ ЦАРКВЫ

Сьвятакіраўніцтва Эладскае Праваслаўнае Царквы, якое сабралася 5–8 кастрычніка на сваё чарговае паседжаньне, лічыць сваім абавязкам зьвярнуцца да свайго статку, народу Божага, а таксама да усіх неабыякавых людзей на мове праўды і любові.

Мы жывём зь вамі ў цяжкі і драматычны час. Як краіна, мы сутыкнуліся зь найцяжкім эканамічным крызісам, скіраваўшым большасьць людзей да пачуцьця няўпэўненасьці і страху. Мы не ведаем, што нам прынясе будучы дзень. Відавочна, што наша Радзіма ужо нявольная, а фактычна кіруецца сваімі крэдыторамі. Мы ведаем, што шматлікія зь вас чакаюць, што Царква скажа сваё слова і зойме пазыцыю адносна падзей, якія мы усё зь вамі назіраем.

Тое, што перажывае цяпер наша Радзіма, не мае прэцэдэнту і жахае уяўленьне. Побач зь духоўным, сацыяльным і эканамічным крызысам ідзе зрыньваньне усіх нашых асноў. Гаворка ідзе пра спробу выкараненьня і зьнішчэньні нашай традыцыі, таго, што заўсёды лічылася асновай жыцьця нашай Айчыны. У сацыяльнай сфэры адбываецца скасаваньне нашых асноў і правоў. Прычым робіцца гэта урадам пад нябачанай падставай: “Да гэтых мер нас прымушаюць нашы крэдыторы”. Такім чынам, мы, як краіна, фактычна прызнаём, што знаходзімся пад акупацыяй і выкананы волю нашых новых замежных кіраўнікоў. У сувязі з гэтым узьнікае наступнае пытаньне: іх дамаганьні дакранаюцца толькі фінансавай і сацыяльнай сфэры ці распаўсюджваюцца на духоўную і культурную ідэнтычнасьць і самастойнасьць нашай Радзімы?

ЛІСТЫ ГЕРАРХАЎ СУСЬВЕТНАГА ПРАВАСЛАЎЯ ЗЬ ВЫЗНАНЬНЕМ ГЕРАРХІІ БАПЦ

МІТРАПАЛІТ МЕНСКІ І СЛУЦКІ ФІЛАРЭТ, ПАТРЫЯРШЫ ЭКХАРХ У БЕЛАРУСІ (РПЦ МП -БЭ РПЦ) ВІНШУЕ ГЛАВУ БАПЦ

РАНІШНЯЯ

Адчыніўшы заслону Царскае брамы, сьвятар у эпітрахілі і філоне ўстае прад сьвятым пасадам з кадзілам і пачынае:

Сьвятар: Дабраслаўлёны  Бог наш, цяпер і заўсёды, і на вякі вякоў.

Людзі: Амін.

Калі Вялікая Чатырохдзясятніца, пачынаем Трысьвяцьця без паклонаў:

Сьвяты Божа, Сьвяты Моцны, Сьвяты Несьмяротны, памілуй нас. (3)

Слава Айцу, і Сыну, і Сьвятому Духу, цяпер і заўсёды, і на вякі вякоў. Амін.

Усясьвятая Тройца, зьлітуйся над намі. Госпадзі, ачысьці правіны нашы. Уладару, выбач бяспраўе наша. Сьвяты, наведай нас і аздараві немачы нашы дзеля імя Твайго.

Госпадзі, памілуй. (тройчы)

Слава Айцу, і Сыну, і Сьвятому Духу, цяпер і заўсёды, і на вякі вякоў. Амін.

Ойча наш, каторы ёсьць у небе, сьвяціся імя Твае, прыйдзі ўладарства Твае, будзь воля Твая як у небе, так і на зямлі. Хлеба нашага штодзённага дай нам сёньня, і адпусьці нам грахі нашы, як і мы адпускаем вінаватым нашым; і ня ўводзь нас у спакусу, але збаў нас ад злога.

Сьвятар: Бо Тваё ёсьць валадарства, і сіла, і слава, Айца, і Сына, і Сьвятога Духа, цяпер і заўсёды, і на вякі вякоў.

Чытальнік: Амін.

Госпадзі, памілуй. (12)

Слава Айцу, і Сыну, і Сьвятому Духу, цяпер і ўвесь час, і на вякі вякоў. Амін.

Прыйдзеце, паклонімся Ўладару нашаму Богу.

Прыйдзеце, паклонімся і прыпадзем да Хрыста, Уладара, нашага Бога.

Прыйдзеце, паклонімся і прыпадзем да самога Хрыста, Уладара і Бога нашага.

ВЯЧЭРНЯ

Увайшоўшы ў сьвяты храм, сьвятар апранае эпітрахіль, устае прад Царскае брамай і пачынае.

Сьвятар: Дабраслаўлёны Бог наш, цяпер і заўсёды, і на вялі вякоў[1].

Людзі: Амін.

Чытальнік: Слава Табе, Божа наш, слава Табе.

Уладару нябесны, Суцяшальнік, Духу ісьціны, што ўсюды прысутны і ўсё напаўняеш, Скарбніца дабра і Жыцьцядацелю, прыйдзі і ўсяліся ў нас і ачысьці нас ад усяго благога, і збаў, Добры, душы нашы.

Сьвяты Божа, Сьвяты Моцны, Сьвяты Несьмяротны, памілуй нас. (тройчы)

Слава Айцу, і Сыну, і Сьвятому Духу, цяпер і заўсёды, і на вякі вякоў. Амін.

Усясьвятая Тройца, зьлітуйся над намі. Госпадзі, ачысьці правіны нашы. Уладару, выбач бяспраўе наша. Сьвяты, наведай нас і аздараві немачы нашы дзеля імя Твайго.

Госпадзі, памілуй. (тройчы)

Слава Айцу, і Сыну, і Сьвятому Духу, цяпер і заўсёды, і на вякі вякоў. Амін.

Ойча наш, каторы ёсьць у небе, сьвяціся імя Твае, прыйдзі ўладарства Твае, будзь воля Твая як у небе, так і на зямлі. Хлеба нашага штодзённага дай нам сёньня, і адпусьці нам грахі нашы, як і мы адпускаем вінаватым нашым; і ня ўводзь нас у спакусу, але збаў нас ад злога.

Сьвятар: Бо Тваё ёсьць валадарства, і сіла, і слава, Айца, і Сына, і Сьвятога Духа, цяпер і заўсёды, і на вякі вякоў.

Чытальнік: Амін.

Госпадзі, памілуй. (дванадцаць разоў)

Слава Айцу, і Сыну, і Сьвятому Духу, цяпер і ўвесь час, і на вякі вякоў. Амін.

Прыйдзеце, паклонімся Ўладару нашаму Богу.

Прыйдзеце, паклонімся і прыпадзем да Хрыста, Уладара, нашага Бога.

Прыйдзеце, паклонімся і прыпадзем да самога Хрыста, Уладара і Бога нашага.

ДОКТАР ФРАНЦІШ СКАРЫНА І ЯГО КУЛЬТУРНАЯ ПРАЦА

а.Адам Станкевіч

I. Агульныя ўвагі.

Гаварыць аб Скарыне і яго культурнай працы, — гэта знача пазнаёміцца з жыцьцём вялікага беларускага культурнага дзеяча з XVІ ст. і з яго перакладамі Бібліі на тагочасную беларускую мову. Прадтым аднак, як аб гэтым гаварыць, мушу зрабіць наступныя агульнага характару ўвагі.

Вучоныя пачалі цікавіцца Скарынай тады, калі сталі ім вядомыя яго перакладаў і яго друкарскіх захадаў кнігі. Зацікаўленьне гэта пачалося ад 1776 году, калі бібліотэкар Расейскай Акадэміі Навук у Пецярбурзе Бакмэйстэр у Бібліотэцы тэй жа акадэміі знайшоў скарынаўскіх друкаў. Аб гэтых друках напісаў ён свае ўвагі ў двух кніжках аднаго зьместу: “Tssai sur la Bibliotheque de l'Fcadamie des Sciences a St/ Petersbourg.1776” і “Опыт о библиотеке Императорской Академіи Наук СПБ.1770”.

Узноў жа неўзабаве былі знайдзены ў бібліотэцы царскага расейскага Мін. Загр. Спраў іншыя чатыры скарынаўскія кніжкі. Аб гэтых напісаў свае ўвагі Штраттер у зборніку: “Опыт трудов вольного Россійскаго собранія.” М. 1783.

Больш грунтоўныя ўрэшце досьледы над Скарынай пачаліся тады, калі чэскі вучоны славіст Доброзскі ў 1792 г. адведаў Пецярбург і бліжэй пазнаўся з скарынаўскімі кніжкамі. Пісаў ён аб іх у выд.: “Slovanka^” (Рrag 1814,I i 1815 II) і у кнізе: “Geschichte der Bohmischen Sprache und altern Literatur” (Рrag. 1818) і ў іншых.

І яшчэ розныя іншыя аўтары пісалі аб Скарыне, але ніхто з іх не пасьвяціў сваей увагі працы Скарыны, як цэласьці. Першы дакнаў гэтага П. В. Владимиров у ведамай грунтоўнай кнізе: “Доктор Францнск Скорына, его переводы, печатные изданія і язык.” СПБ 1885 г. Кніга гэта сталася выходным пунктам для ўсіх тых дасьледчыкаў, якія пазьней працавалі над справай Скарыны. Ёсьць гэным пунктам для вучоных Скарынаведаў аж  да сяньня. I да сяньня ня то што лепшай, але роўнай Владимирова працы не напісаў аб Скарыне ніхто, хоць пісалі даволі многія.

ГІСТОРЫЯ, АЛЬБО ПРАЎДЗІВАЕ АПІСАНЬНЕ ЖЫЦЬЦЯ СЬВЯТЫХ ВАРЛААМА І ІАСАФА

РАМАН ЗАБЫТЫ НА СТАГОДЗЬДЗІ.

ЗЬМІЦЕР ДЗЯДЗЕНКА

Магутная хваля вяртаньня нашай спадчыны абмінула перакладныя творы старабеларускай літаратуры. Шырокая публіка троху ведае пра існаваньне беларускага тэксту “Трыстана і Ізольды” (Трышчана і Іжоты); тыя, хто атрымаў філалагічную адукацыю, маюць уяўленьне пра сьвецкія перакладныя кнігі “Александрыя”, “Аповесьць аб Троі”… Мала хто назаве болей…

А між тым, Максім Гарэцкі ў сваёй кнізе “Гісторыя беларускае літаратуры” зазначаў: “/.../ у XVII стагодзьдзі былі асабліва пашыраны перакладныя повесьці, а нават рабіліся й новыя пераклады”. Сама сабой напрошваецца выснова пра значны ўплыў перакладной літаратуры на сьветагляд тагачаснага чалавека, пра яе вялікую ролю ў ягоным жыцці.

Сярод прыкладаў перакладной літаратуры XVII стагодзьдзя М. Гарэцкі першай называе “Гісторыю, альбо Праўдзівае апісаньне жыцця сьвятых Варлаама і Іасафа”, выдадзеную ў 1637 годзе ў друкарні праваслаўнага Куцеінскага Багаяўленскага манастыра (паблізу Воршы, зараз — у межах гораду).

На гэтым рамане варта спыніцца асобна. Ён заслугоўвае гэтага хаця б таму, што вядомы больш чым на 30 мовах народаў Азіі, Еўропы ды Афрыкі: пэрсыдзкая, уйгурская, 5 арабскіх вэрсіяў, 2 грузінскія і грэцкая, якая паходзіць ад адной зь іх; зробленыя з грэцкай 2 лацінскія, старажытнаславянскія, армянскі ды эфіёпскі пераклады; паходжаньнем ад аднаго зь лацінскіх перакладаў — 9 італьянскіх, 8 старафранцускіх, 5 гішпанскіх, правансальская, партугальская, нямецкая, чэская, польская, ангельская, ірляндзкая, галяндзкая вэрсіі й г.д.