НАРАДЖЭНЬНЕ ЎСЯСЬВЯТОЙ БАГАРОДЗІЦЫ

Нараджэньне Ўсясьвятой Багародзіцы ёсьць вялікае дванадзесятае сьвята. Госпад, раней чым нарадзіцца на зямлі як чалавек для выратаваньня сусьвету, падрыхтаваў Сваю Ўсячыстую Маці. Яна нарадзілася ў Галілейскім горадзе Назарэт, ад праведных і годных бацькоў Якіма і Ганны. Сьв. Епіфан кажа: “Якім – значыцца падрыхтаваньне для Госпада, альбо ад Якіма падрыхтаваўся храм Госпада, значыцца Ўсясьвятая Дзева Марыя; Ганна – дабрыня, таму што Якім і Ганна атрымалі дабрыню праз зачацьце ад іх дабраслаўлёнае Дзевы”. Па бацьку Марыя паходзіць з роду царскага, па маці – ад архірэйскага, і такім чынам Яна венчаная славай і гонарам; славай – бо ад карэньня царскага прарасла, гонарам – бо зь архірэйскага роду вырасла.

Бацькі Дзевы Марыі дажылі да глыбокай старасьці, але не малі дзяцей. Яны вельмі праз гэта сумавалі, шмат маліліся Богу і прасілі Яго, каб падараваў ім дзіця. І пры гэтым далі абяцанку – калі ў іх народзіцца дзіця, то Яго пасьвяцяць на служэньне Богу.

Пасьля доўгіх чаканьняў і малітваў гэта жаданьне Якіма і Ганны спраўдзілася. У іх нарадзілася дачка, якую шчасьлівыя бацькі назвалі Марыяй. Так назваў Яе Анёл, які абвясьціў аб Яе нараджэньні. “Марыя альбо Марыям, – кажа сьв. Епіфан, – значыцца Ўладарка і надзея. Бо Яна мусіла нарадзіць Госпада, які ёсьць надзеяй народаў”. “Марыя, што зрабілася Маці Творцы, – кажа сьв. Дамаскін, – сапраўды зрабілася ўладаркай усіх народаў”.

На ўспамін Нараджэньня Ўсясьвятой Багародзіцы зь старажытных часоў усталявана Царквой сьвята. Згадка аб гэтым сьвяце дайшла да нас з ІV ст., калі раўнаапостальная Елена пабудавала храм у памяць аб нараджэньні Маці Боскай. Ведамасьці аб сьвяткаваньні магчыма знайсьці таксама ў запісах сьвятога Яна Залатавуснага, сьвятых Прокла, Епіфана і Аўгусьціна. Сьвяткаваньне Нараджэньня Багародзіцы апісваецца ў служэбніку Галасія (V ст.). Тады ж Анатоль, япіскап Канстантынопаля, напісаў на дзень Нараджэньня Багародзіцы вершыры, якія і зараз сьпяваюць у Царкве. У VІ ст. аб сьвяткаваньні Нараджэньня Багародзіцы ўзгадвае сьвяты Рыгор Вялікі ў сваім сакрамэнтарыі. У гэтым жа стагодзьдзі Стэфан Сьветаградскі, у VІІ – Андрэй Крыцкі; патрыярх Канстантынопальскі Сяргей, у VІІІ – Ян Дамаскін і патрыярх Канстантынопальскі Герман, у ІХ – Іосіф Студыт. Усе яны ўславілі Нараджэньне Багародзіцы шматлікімі песьнямі, якія і цяпер сьпяваюць у Царкве ў дзень сьвяткаваньня Нараджэньня Дзевы Марыі.

У набажэнскіх песьнях і трапарах канонаў сьвята, напрыклад, выказваецца думка, што Чыстае Багародзіца і Слуга Хрыста Бога бесьперапынна моліцца прад Ім аб паданьні людзям першай асалоды. Для схіляючыхся да пекла Яна — мост жыцьця. Ёю зваявана бессаромнае пекла, а першародная Ева уведзеная ў цьвёрдае жыцьцё. Яна адчыніла уваход у рай, зачынены старажытным злачынствам і, як бязгрэшная Агніца, прывяла ў нашу сутнасьць Агнца Хрыста. Ад Яе нарадзіўся Боганемаўля — Вагонь па Боскасьці і Ойчае Слова — і ў Яе улоньні зь усячалавечай плоці стварыў цела, не засеянае зямным айцом.

Сьвяткуючы Нараджэньне Багародзіцы, Царква і сьвятары ўслаўляюць найвышэйшую ступень набліжэньня Боскасьці да людзей, Яго дабрадатнае яднаньне зь намі ў вобразе Дзевы, народжанай зь дабраслаўленьня Боскага.

Сьвятой Андрэй Крыцкі ў сваім слове на дзень Нараджэньня Ўсясьвятой Багародзіцы кажа: “Сёньняшняе сьвята ёсьць для нас пачатак сьвят. Яно служыць прадвесьнікам дабрыні ісьціны”. Па словах сьвятога Яна Дамаскіна: “Дзень Нараджэньня Багародзіцы ёсьць сьвята сусьветнае радасьці, таму што Багародзіцай увесь род чалавечы абнавіўся і смутак прамаці Евы зьмяніўся на радасьць”.

Сьвята Нараджэньня Багародзіцы трывае шэсьць дзён – зь сёмага па дванаццатае верасьня (ст.ст.).

Трапар сьвята , тон 4

Нараджэньня Тваё, Багародзіца Дзева, / радасьць узьвясьціла усяму сусьвету, / бо зь Цябе зазьзяла Сонца праўды, Хрыстос Бог наш; / і, адмяніўшы праклён, Ён даў дабраславеньня, / і, скасаваўшы сьмерць, падаў нам жыцьцё вечнае.

ПОГЛЯД РЫМСКАГА ПАПЫ НА ЎСХОДНЮЮ ПРАВАСЛАЎНУЮ ЦАРКВУ

Ἡ ἄποψις τοῦ Πάπα διά την κατ’ Ἀνατολάς Ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν

Ян Корнаракіс, заслужаны прафэсар Афінскага ўнівэрсытэту

ἐφημερ. «Ορθόδοξος Τύπος», - 24.11. 2006

Найсьвяцейшы Сусьветны патрыярх кір Варфаламей на сустрэчы падчас візыту Папы ў Канстантынопаль, аб якой было паведамлена ў грэцкай газэце “Элада Ў”, паміж іншым сказаў, што гэты візы “пасылае пасланьне аптымізму”, паколькі, “адносна дыялёг двух Цэркваў, паскорылася іх злучэньне і дададзена, што аж да гэтага дня вучэньнем Папы як багаслова, выяўляецца агульная сьвядомасьць непадзельнай старажытнай Царквы”. (О.Т. 27. 10. 06)

Гэты пункт гледжаньня Найсьвяцейшага патрыярха Варфаламея, калі яна такая як апублікавана ў друку, не зьяўляецца ў рэчаіснасьці апраўданай нават і па чыньніку сустрэчы, паколькі акрамя усяго іншага, у сутнасьці вучэньне Папы не можа адрозьнівацца ад усталяванага вучэньні папскай рыма-каталіцкай царквы!

Вучэньне папскай царквы адрозьніваецца, як вядома і вельмі моцна ад сьвядомасьці “старажытнай непадзельнай Царквы”! Да таго ж злучэньне двух Цэркваў немагчыма як злучэньне з Папай і з яго вучэньнем, хай нават калі вучэньнем Папы і выяўляецца сьвядомасьць старажытнай Усходняй Праваслаўнай Царквы!

Аднак вышэй паказаны погляд Сусьветнага патрыярха абавязкова знаходзіцца за межамі рэчаіснасьці!

Папа Бенедыкт XVI, у сваім вядомым дакладзе ва Унівэрсытэце Ретысваніс[i], які выклікаў гнеў мусульманскіх элемэнтаў, у гэтым жа дакладзе, таксама цалкам магчыма выказаўся з грэбаваньнем да эклязыялягічна-багаслоўскай непашкоджанасьці і цэласьці Усходняй Праваслаўнай Царквы і каб прадставіць яе як адсталай з пункта гледжаньня рыма-каталіцызму!

Папа паміж іншым сказаў і наступнае:

“Найглыбейшае збліжэньне паміж біблейскай верай і пошукамі грэцкай філязофіі было фактарам вырашальнага значэньня не толькі з пункта гледжаньня гісторыі рэлігій, але і з пункта гледжаньня сусьветнай гісторыі. Яно зьяўляецца такой падзеяй, якая датычыцца нават сёньня і да нас”.[ii]

Такім чынам “старажытная непадзельная Царква, не складала, паводле слоў папы, “гістарычна дазволенай формы хрысьціянства”!

У канчатковым выніку, паводле меркаваньня папы, Усходняя Праваслаўная Царква Хрыстова служыць эўрапейскаму хрысьціянству гістарычна і па-багаслоўску, гэта значыць каталіцызму, які зьдзейсьніў пераўтварэньне хрысьціянства (па прынцыпу рэвізіі) з дапамогай ключавых адхіленьняў ад сьвядомасьці старажытнай Царквы і праз іх ён сёньня патрабуе усталяваньні бясхібнага вяршэнства як гістарычна абумоўленай формы хрысьціянства!

Так настойваньне папы на тым, што хрысьціянства канчаткова сфармавалася выключна ў Эўропе, відавочным чынам заяўляе аб тым, што Праваслаўная і Усходняя Царква Хрыстова, нягледзячы на дзівоснае багацьце сьвятаайцоўскага паданьня, не выяўляе таго, што сёньня завецца хрысьціянствам!

Але і працяг настойваньня на гэтым аўтаматычна азначае, што ў выпадку магчымага нейкага злучэньня двух Цэркваў у адпаведнасьці з духам Сусьветнага Патрыярха Варфаламея, “зьняважаная” Праваслаўная Царква, як кампаньён папскай эўрапейскай Царквы, патрабуе (паводле лёгік Папы) у праходжаньні свайго пэрыяд эвалюцыйнага разьвіцьця (наперад! ), у суадносінах з папскімі эўрапейскімі дамаганьнямі, у выглядзе таго, што гэтай Царквы, Праваслаўнай, неабходна дасягнуць эўрапейскага характару ў сваёй хрысьціянскай сьвядомасьці, і вядома жа праз прыняцьце вучэньня рымскай спадчыны!

Больш таго, па чыньніку настойваньня папы на нейкім “аптымістычна” верагодным злучэньні Цэркваў, азначае таксама падначаленьне Усходняй Праваслаўнай Царквы выключнай улады Папы, "Патрыярху Сусьветнай Царквы"! У такім разе, першая Сусьветная Патрыярхія (першая) і ў наступстве іншыя Патрыярхіі Праваслаўнай Царквы будуць, акрамя таго, знаходзіцца ў рабскім падначаленьні сусьветнай улады Рымскага Пантыфіка!

Сапраўды, куды ж накіроўваецца вышэйшае кіраўніцтва Праваслаўнай Царквы? Царкоўная поўнасьць знаходзіцца ў трывожным чаканьні і зьбянтэжаная! І яно зьбянтэжана, знаходзячыся ў трывожным чаканьнем змаганьня ў Гэфсіманіі! “Не ў сілах былі адну гадзіну не спаць?” Разам са усёй царкоўнай поўнасьцю ў агоніі знаходзіцца і Хрыстос Гэфсіманія! І Ён чакае выніку...!

---

[i] Βλπ. Καθολικό περιοδ. «Σύγχρονα Βήματα», Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2006, σελ. 132 εξ. Λόγος, Πίστη και το Πανεπιστήμιο. Αναμνήσεις και στοχασμοί τού Πάπα Βενέδικτου τού Ις

[ii] Тамсама б 136

МАНАСТЫР ЗВГ. САВЫ АСЬВЯЧОНАГА Ў АДНОСІНАХ АНТЫХРЫСТАВА ЭКУМЭНІЗМУ

Ἡ Ἱερὰ Λαύρα Σάββα τοῦ Ἡγιασμένου διὰ τὸν ἀντίχριστον Οἰκουμενισμόν

Мы жадаем выказаць наш найглыбокі боль, смутак і наша змаганьне ў стаўленьні да таго, што ў апошні час адбываецца ў глыбіні чыстага і горача любімага Праваслаўя з-за дзеяньняў найбольшай ерасі антыхрыстава экумэнізму.

Мы змушаныя пакінуць сваё пустыннае бязмоўе і узвысіць наш пакорлівы голас разам са усімі нашымі знаходзячыміся ў змаганьні праваслаўнымі герархамі, сьвятарамі, манахамі, паслушнікамі і сьвецкімі братамі. “Станем дабры, станем са страхам”. Дабрыня Боская нас удастоіла гонару мець заступнікамі і кіруючымі ў нашым манаскім жыцьці з маленства Асьвячонага звг. Саву і звг. Яна Дамаскіна, пачынальнікаў змаганьня супраць монафізытаў і іконазмагароў. Тое, што адбываецца падчас сымпозіюмаў і на сумесных служэньнях бязбожных экумэністаў, на вялікі жаль, пры падтрымцы “праваслаўных” патрыярхаў і архірэяў, зьяўляецца тым, што ва усім выходзіць за межы дапушчальнага і нашага цярпеньня. Нашым Праваслаўем гуляюць, яго больш цярпімага абражаюць і раскладаюць усярэдзіне, пры гэтым, на вялікі жаль, большасьць маўчыць.

Згаданыя раней нашы Сьвятыя Айцы, гэтыя пільныя вартавыя веры на працягу больш за 1500 гадоў гэтай богастворанай цвярдыні Праваслаўя, дабрадатную прысутнасьць якіх мы адчуваем штодня ў жыцьці, нас сёньня заклікаюць як ніколі да няўхільнага і мужнага шэсьця “па іх сьлядах”. Сьвятая і годна паважаная лаўра звг. Савы услаўляецца ў Госпадзе, паколькі яна зьяўляецца калыскай манаства і на працягу існаваньня зьяўляецца маці і карміцелькай мноства звышгодных мучанікаў, спавяданьнікаў і герархаў. Усё нашы сьвятыя, старажытныя і новыя, дабры зьдзясьніўшыя подзьвіг і выканаўшыя веру, не былі, як блюзьнерскі напісалі “няшчаснымі ахвярамі пачатку злога зьмея!”, але напоўненыя Сьвятога Духа, жывыя і пасьля сьмерці, як аб гэтым маўкліва ўзьвяшчае нятленная скінія звг. Савы. Ад іх мы навучыліся, што ерэтык Папа і астатнія ганебныя і адкінуўшыя пакаяньне ерэтыкі ніколі намі не павінны кадзіцца фіміямам, ім ніколі нельга выяўляць павагі, іх ніколі нельга прывітаць, наадварот мы адхіляемся і асуджаем іх вар'яцкія догматы. Было бы цалкам досыць толькі наведваньня сьвятых месцаў Палестыны для таго, каб абаронцы ілжэеднасьці з лацінянамі і нахабнай любові змаглі б пераканацца ва уласнымі падступстве, падступстве і няўступлівасьці мноства уніятаў і іншых па імю хрысьціян, з якімі, як яны сьцьвярджаюць, мы за адно.

Браты, “бо даў нам Бог духу не страха, а сілы” (1 Цім. 1:7). Час нас кліча да пакаяньня і цьвёрдаму спавяданьню веры. Ды не выявіцца ніхто зь нас адступнікам альбо здраднікам.

Будзем жа верным і застанемся праваслаўнымі нават да сьмерці, каб нам прыняць вянец жыцьця “якое абвясьціў Госпад у ісьціне любячых яго”

Дабраслаўлёная і сьвятая Чатырыдзесятніца.

Εὐλογημένη καὶ Ἁγία Μ. Τεσσαρακοστή.

Зь цёплымі манаскімі вітаньнем і сардэчнымі ў Госпадзе малітвамі, Архімандрыт Еўдакім, духаўнік сьвятой лаўры Савы Асьвячонага і іншыя айцы саваіты.

Μετὰ θερμῶν ἀγωνιστικῶν χαιρετισμῶν καὶ ἐγκαρδίων ἐν Κυρίῳ εὐχῶν

Ἀρχιμ. Εὐδόκιμος,

Πνευματικὸς τῆς Ἱερᾶς Λαύρας Σάββα τοῦ Ἡγιασμένου καὶ ἅπαντες οἱ Σαββαΐται Πατέρες

Ὀρθόδοξος Τύπος 16/3/2007

ЗВЫГОДНЫ МУЧАНІК АФАНАСІЙ БЕРАСЬЦЕЙСКІ (1597 – 1648 г.г.)

Звышгодны Афанасій, беларус, нарадзіўся ў 1957 г., у Брэсьце. Ягоная шляхетная сям’я ад старажытнасьці належала да Берасьцейскага Праваслаўнага брацтва. Зь юнацтва ён атрымаў добрую адукацыю, ведаў шмат моў – польскую, грэцкую, лацінскую і, зразумела, родную беларускую. Ад маладосьці працаваў прыватным настаўнікам ў маёнтках буйной шляхты, а таксама быў і на дзяржаўнае службе.

У 30-ці гадовым узросьце, скарыўшыся манаскаму пакліканьню, што існавала ў яго ад дзяцінства, Афанасій у 1627 г. прымае пострыг у Віленскім Сьвята-Духаўскім манастыры. Пасьля ён праходзіў послух у Куцеінскім манастыры пад Воршай, у Міжгірскім манастыры пад Кіевам, у Дубоўскім манастыры пад Пінскам, зь якога яго перавялі ў Купятыцкі манастыр недалёка ад Менску.

Купятыцкі манастыр меў слаўную і старажытную гісторыю. Ён быў заснаваны на месьці зьяўленьня 15 лістапада 1182 г. цудатворнай Купятыцкай іконы Боскай Маці, але прастаяў нядоўга – у 1240 годзе манастыр спалілі татары і цудатворны абраз больш 250 год праляжаў у попелу. У XV ст.ікона была зноў знойдзена, а манастыр адноўлены. У 1655 г. манастыр гвалтам захопліваюць уніяты, але праваслаўныя манахі выратоўваюць цудатворны абраз Багародзіцы ад зьнявагі і прыносяць яго ў Кіеў, дзе ён быў з пашанай усталяваны ў Сафійскім саборы.

Неўзабаве пасьля пераводу ў Купятыцкі манастыр, Афанасій быў прызначаны манастырскім зборшчыкам і выпраўлены братамі ў Маскву за міласьцінай. Шлях да Масквы быў цяжкі, як з побытавага, так і зь маральнага боку. Але звг. Афанасій выканаў даручэньня і павярнуўся з багатай міласьцінай. Пасьля вяртаньня ў Беларусь, у 1640 г., ён быў абраны ігуменам берасьцейскага Сімяёнаўскага манастыра.

У наступны год ігумен Афанасій адпраўляецца ў Варшаву і там выпрасіў у караля Ўладзіслава грамату, што пацьвердзіла ўсе прывілеі Берасьцейскага брацтва і абяцаўшая поўную свабоду Праваслаўнай Царкве. Але ў зацьвярджэньні яе каралеўскія чыноўнікі адмовілі. “Зрабіцеся ўсе ўніятамі, – адказалі звг. Афанасію, – так мы і дарам усё зацьвердзім!”

“О Божа правы! – піша ў сваім дзёньніку ўражаны скрухай звг. Афанасій. – вагі беззаконьня ўпалі да самага краю, ужо не турбуюцца аб праваслаўнае веры, аб сьцьверджаньні славы Боскай, усе быццам сарамацяцца…”

Аднойчы ў гэтыя цяжкія дні, калі звышгодны чытаў акафіст прад Купятыцкай іконай Боскай Маці, ён ясна пачуў ад Яе голас: “Афанасій! Падавай скаргу цяпер на сэйме пры дапамозе абраза Майго Купятыцкага, у крыжы выяўленым, прад польскім каралём і дзяржавай, пагражаючы справядлівым гневам Боскім, які вось-вось наступіць, калі не апамятаюцца! Хай раней за ўсё на заўсёды асудзяць унію – у гэтым самая вялікая патрэба, – і ім яшчэ можа быць добра!”

Скарыўшыся волі Багародзіцы, звышгодны раздаў сябрам сэйму абразкі Купятыцкай Боскай Маці зь “надпісам”, утрымліваючым у сябе пагрозу гневу і суду Боскага за дабрадзейства ўніі і ўціск Праваслаўя, а таксама прамовіў у абарону Праваслаўя моцную прамову ў прысутнасьці караля. Звышгодны Афанасій падаў каралю прашэньне, у якім казаў: “Калі вы абараніце Ўсходнюю Праваслаўную Царкву, тады пражывеце гады вашы ў шчасьці. Калі ж не абараніце і не зьнішчыце зь твару зямнога ўніі – пазнаеце гнеў Боскі. Абраз Маці Боскай ды будзе вам трубой і прадвесьнікам”.

За падобную дзёрзкасьць у абароне Праваслаўя прад каралём Рэчы Паспалітай звышгоднаму прышлося шмат перанесьці. Ён быў абвешчаны “вар’ятам”, вытрымаў шматлікія допыты, кінуты ў вязьніцу. Варшаўскія праваслаўныя сьвятары, запалоханыя каралеўскімі чыноўнікам, каталікамі і ўніятамі, спужаліся і, пазбавіўшы звг. Афанасія сьвятарства, адправілі яго на суд да мітрапаліта Кіеўскага Пятра (Магілы). У Кіеве варшаўскае рашэньне было прызнана незаконным , а звг. Афанасій быў цалкам апраўданы. Калі ён распавядаў мітрапаліту, як яго вадзілі ад адной духоўнае асобы да іншай, знакаміты прапаведнік, архімандрыт Інакенцій Гізель адзначыў: “Як ад Ганны да Каяфы!”.

Змучаны перажытым, звг. Афанасій павярнуўся ў свой манастыр. Ён шукаў толькі спакою і малітвы. Але зноў ён ясна пачуў голас ад Купятыцкай іконы Багародзіцы: “Афанасій! Прасі яшчэ, зь дапамогай Майго абраза, на будучым сэйме прад каралём і дэпутатамі Рэчы Паспалітай аб поўным зьнішчэньні праклятай уніі. Добра будзе, калі паслухаюцца і зьнішчаць яе: пражывуць яшчэ шчасьліва будучыя гады!”

Звышгодны так спужаўся, што пяць дзён нічога не еў і ня піў, і не ведаў, што рабіць. Неўзабаве ён вырашыў выканаць волю Багародзіцы. Але ў лістападзе яго арыштавалі і адправілі ў Варшаву, бо ўніяты, спрабуючы спыніць дзейнасьць звг. Афанасія па абароне Праваслаўя, выкарысталі ягоную вандроўку ў Маскву як падставу для абвінавачаньня ў дзяржаўнае здрады. Але нават зь вязьніцы звг. Афанасій напісаў прашэньне каралю, апісваючы ганеньні на Праваслаўную Царкву, і нагадваючы абяцаньне, дадзенае каралём пры ўзыходжаньні на пасад, абараніць праваслаўную Царкву. Другое прашэньне, больш кароткае, нехта кінуў у карэту караля пры ягоным прыезьдзе. Кароль загадаў вызваліць звг. Афанасія, але пры ўмове, што мітрапаліт Кіеўскі возьме яго да сябе.

Такім чынам, да самой сьмерці мітрапаліта Пятра (Магілы) у 1647 г., звг. Афанасій жыў у Пячорскае лаўры. Але пасьля вяртаньня яго ў Берасьце вясной 1647 г. выбухнуў бунт Багдана Хмяльніцкага, які для задавальненьня ўласных мэтаў пачаў выкарыстоўваць праваслаўную рыторыку. Гэта адбілася на лёсе праваслаўнага насельніцтва Беларусі і Ўкраіны, якое, нягледзячы на патрыятызм і супраціў бунтуючым бандытам, агулам было абвінавачана каталікамі ў падтрымцы бунту.

Падобнае становішча выкарысталі ўніяты, якія даўно жадалі прыпыніць дзейнасьць звг. Афанасія. Першага ліпеня 1648 г. у манастыр зьявілася каталіцкая і ўніяцкая шляхта каб арыштаваць ігумена па абвінавачаньню яго ў тым, што ён пасылаў бунтаўшчыкам порах. Аніякага пораху не знайшлі, але даношчык не вытрымаў і пры ўсіх зласьліва сказаў салдатам: “Чаму ж вы не падкінулі мяшочка з порахам і не даклалі, што знайшлі яго тут у манахаў?” Самі судзьдзі пераканаліся ў ілжывасьці абвінавачаньняў, але пачалі пытаць іншае: “Але ж ты сьвятую ўнію абвінавачваў і ганіў!” Звышгодны перакрыжаваўся і пацьвердзіў усе свае ранейшыя словы. Яго закавалі ў кайданы і кінулі ў мясцовую вязьніцу.

У ноч на пятае верасьня зь яго зьнялі кайданы і перавезьлі ў “абоз”, гэта значыцца ва ўмацаваны лягер, за горад. Прад тым да яго прыходзілі айцы езуіты ўгаворваць яго пакінуць Праваслаўе, але сышлі, нічога не дасягнуўшы, і паслалі да яго аднаго зь сваіх вучняў угаворваць яго апошні раз. Але звг. Афанасій адказваў яму так: “Хай езуіты ведаюць, што як ім прыемна перабываць у асалодзе сьвету гэтага, так і мне прыемна пайсьці на сьмерць!” Кіраўнік абозу адмовіўся прыняць яго, кажучы езуітам: “Ён цяпер у вашых руках, рабіце зь ім што жадаеце!”

Тады яго адвялі ў лясок каля абозу і пыталі вагнём, і чутна было, як звышгодны грозна казаў нешта сваім катам. Потым гукнулі гайдуку, каб ён зарадзіў ружжо, і загадалі падрыхтаваць яму. У апошні раз патрабавалі ад звышгоднага, каб ён адмовіўся ад Праваслаўя. Але ён зразумела адказаў: “Што казаў, з тым і памру!”. Гайдук, знаёмы яму, устаў на калені, просячы прабачэньня і дабраслаўленьня і, атрымаўшы іх, выстраліў. Звышгодны працягваў стаяць, прыхіліўшыся да сасны. Тады загадалі кінуць яго ў яму. Ён скіраваў твар на неба, склаў рукі крыжам і выцягнуў ногі, і яго закапалі жывым. Потым так і знайшлі яго.

У горадзе ніхто ў гэтую ноч не спаў. “У ноч, калі закатавалі спачыўшага, вялікае трапятаньне напала на нас і на ўсіх мяшчан ад гэтых спраў, – пішуць складальнікі гэтай журботнай повесьці, паслушнікі Берасьцейскага манастыра, вучні звг. Афанасія, назіраўшыя, схаваўшыся ў кустах, за апошнімі мінутамі зямнога жыцьця свайго настаўніка. – Ноч была ясная, не бачна ніводнага воблака, а маланка была жахлівая і разьлівалася па ўсяму небу…”

Толькі першага траўня наступнага году, па ўказаньню аднаго юнака, было знойдзена цела звышгоднага. Адкапалі яго ноччу і другі дзень пахавалі ў манастыры ў Сімяёнаўскім храме. Тленьне не датыкнулася яго, но на целе былі бачны сьляды катаваньняў і пуль. Язык усох паміж зубамі. “Лічым, што пахавалі яго яшчэ жывога, і гэта зрабілася зь ім ад вялікага сьмяротнага цяжару. Бог дабрынёй Сваёй ды замацуе нас у набожнасьці і пашле нам цярпеньне імям Яго дзеля сьвятога.” – так канчаюць апавяданьне аб пакутах сьвятога звышгоднага мучаніка Афанасія Берасьцейскага яго верныя вучні.

Ужо ў 1658 г. звышгодны мучанік Афанасій быў прызнаны мясцова шануемым сьвятым Кіеўскае Царквы, а ў 1666 г. пабачыў сьвет яго жыцьцяпіс лацінкай на беларускай мове. Жыцьцяпіс быў складзены па дзеньнікам і ўспамінам яго паслушнікаў беларускімі студэнтамі Кіева-Брацкай школы.

Трапар Афанасію Берасьцейскаму

Дабрашчасны ёсьць, ойча наш Афанасій, / бо праўдзіва жыў ты, стоячы непарушна за веру Сьвятую Праваслаўную, / зь замілаваньнем заўсёды сьпяваючы гімн Багародзіцы, / запавет усім даўшы аб захаваньні Сьвятой Праваслаўнае веры, / пацярпеў за сьведчаньне ісьціна нават да сьмерці. / Мы ж, шануючы сьвятасьць тваю, / зь дзёрзкасьцю сьпяваем табе: / ойча наш, звышгодны мучанік Афанасій, / пахвала і ўпрыгожаньне наша і ўсяго народу беларускага.

АБ “МЁРТВАНАРОДЖАНЫМ ДЫЯЛЁГУ ЗЬ УПЦ КП

У адказ на неаднаразовыя звароты да нас прадстаўнікоў СМІ з просьбай агучыць пазыцыю ЎАПЦ адносна магчымых пэрспэктыў міжцаркоўнага дыялёгу паміж УПЦ і ЎАПЦ лічым патрэбным апублікаваць сёньня (18 верасьня) камэнтар галоўнага рэдактара “Украінскай Аўтакефаліі”, супрацоўніка прэс-службы ЎАПЦ пратаярэя Яўгена Заплетнюка. Па перакананьню пратаярэя Яўгена. Дыялёг УПЦ МП з т.зв. “Кіеўскім Патрыярхатам” яшчэ да пачатку прысуджаны на няўдачу. Нягледзячы на ўсе дэкляраваныя цудоўныя мэты ён будзе выключна “кабінэтным”: усе яго рашэньні будут прымацца ў кабінэтах, і далей за іх распаўсюджвацца не будуць. Той узровень міжцаркоўных адносін, які мы сёньня бачым у большасьці вобласьцяў Украіны, дае досыць прыгнечанае ўражаньне, без долі любых аптымістычных прагнозаў на блізкую будучыню.

Звычайна, на сёньня існуе шмат як царкоўна–багаслоўкіх, так і цалкам палітычных і сьвецкіх падстаў для таго, каб такой дыялёг распачаўся. І хутчэй за ўсё ён сапраўды распачнецца, ужываючы ў жыцьцё пастановы Сьвяшчэнных Сынодаў абодвух Цэркваў. Іншая справа, што яго функцыянаваньне, хутчэй за ўсё, будзе толькі фармальным. На сёньня Кіеўскі Патрыярхам заняў агрэсіўную пазыцыю для самасьцьвярджэньня. І менавіта гэта будзе перашкаджаць супрацы не толькі зь УПЦ МП, але і зь нашай Украінскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквой. Трэба шчыра вызнаць, што зь існуючым становішчам спраў ва ўкраінскім Праваслаўі, на сёньня пытаньне стварэньня Адзінай Памеснай Царквы ва Ўкраіне, на жаль, толькі мроя будучыні.

Жадалася б тут нагадаць, што менавіта дзякуючы сёньняшняму кіраўніку Кіеўскага Патрыярхату Філярэту адбылося некалькі спробаў унесьці смуту ў асяродак не толькі РПЦ, але нават і нашай УАПЦ – калісьці адзінай Украінскай Царкве, роднай Царкве украінцаў, і найбольш нацыянальна сьвядомай Праваслаўнай Царкве ва Ўкраіне наогул. Калі сёньня Філярэт і яго прыслужнікі публічна дэманструюць свой украінскіх нацыяналізм, пераносячы пытаньне палітыкі ў адносіны зь Маскоўскім Патрыярхатам, то ў адносінах зь УАПЦ наадварот – неаднаразова дэманструюць супрацьлежнае.

Шмат гадоў запар мы бачым упартае жаданьне “па брацкі” зьнішчыць нашу Царкву, аддаць яе ў забыцьцё, зьняславіць памяць нашых слаўных царкоўных дзеячаў мінулага і прынізіць нашых сёньняшніх герархаў. Да слова, прыгадваецца нядаўняе вядомае інтэрв’ю Сьвяцейшага Філярэта, у каторым ён падкрэсьлена прыпісвае пачатак УАПЦ да 1994 г. Гэта шчырая зьнявага нашым перакананьням, асабліва ў год дваццатых угодак адраджэньня ЎАПЦ! І гэта не выпадковасьць і, на жаль, зусім не адзінокія намаганьні перапісаць гісторыю апошняга пэрыяду Ўкраінскай Праваслаўнай Царквы. Калі жывы ўдзельнікі тых падзеяў – такі вольна падманваць не толькі не сумленна, але і занадта самаўпэўнена.

У сваю чаргу, Кіраўнік УАПЦ, Сьвяцейшы мітрапаліт Кіеўскі і ўсёй Украіны Мяфодзій неаднаразова рабіў спробы да яднаньня царквы і лекаваньня расколу. Але, мроі нашых герархаў, сьвятарства, манаства і сьвецкіх вернікаў выявіліся не пачутымі ў Кіеўскім Патрыярхаце. Так вось калі Філярэт не пачуў нас, сваіх субратоў па крыві і веры, то здаецца сёньня няма і аніякіх падтаў спадзявацца на тое, што пачуе і голас тых, хто сёньня ёсьць яго ідэалягічнымі, палітычнымі, а то і асабістымі ворагамі.

Наша Сьвятая Ўкраінская Аўтакефальная Праваслаўная Царква зь вялікім усхваленьнем і разуменьнем атрымала зьвестку аб рашэньні Сьвяцейшага Сыноду Украінскай Праваслаўнай Царквы Маскоўскага Патрыярхату аб працяг працы багаслоўскае камісіі па дыялёгу зь УАПЦ. Мы перакананы, што без увагі на адну зь найбольшых праваслаўных цэркваў у сьвеце – Расейскую Праваслаўную Царкву знайсьці легітымны выхад зь складанага кананічнага стану пакуль не рэальна. Мы б жадалі. Каб герархі Маскоўскага Патрыярхату разумелі нашу пазыцыю і, па брацкі, не варожа і без прадузятасьці ўспрынялі нашы перакананьні і сьветапогляд.

Выразна выказаную багаслоўскую і кананічную пазыцыі нашае Царквы мы не прыхоўваем, а досыць плённа рэалізуем у царкоўным сьвеце. Нядаўна вялікі рэзананс атрымалі некалькі адчыненых дакумэнтаў аўтарства нашага Архіпастыра. Сьвяцейшага Мітрапаліта Мяфодзія, у якіх ён зь сваёй архіпастырскай пазыцыі акрэсьліў погляд УАПЦ на найважнейшыя царкоўныя падзеі апошняга часу. Напярэдадні візыту Сьвяцейшага Патрыярха Маскоўскага Кірылы ва Ўкраіну, і па яго сканчэньню, адмысловымі пасланьнямі Архіпастыр УАПЦ афіцыйна выказаў ацэнку гэтага візыту. Асабліва важным, зь апошніх апублікаваных дакумэнтаў УАПЦ зьяўляюцца “Вольны ліст Кіраўніка ЎАПЦ мітрапаліта Мяфодзія Кіраўніку УПЦ КП Патрыярху Філярэту” і “Пасланьне Яго Ўсясьвятасьці Ўсясьвяцейшаму Варфаламею Архіяпіскапу Канстантынопальскаму і Новага Рыму Патрыярху Сусьветнаму”. Усе гэтыя тэксты ёсьць на нашых вэб-старонках.

Ми свято віримо у те, що коли за словами Христа Спасителя, Господом нам пораховано навіть волосся на голові(Мф.10:30), то тим більше доля Єдиної Помісної Церкви є в руках Божих, а не людських. То ж ми і надалі, будемо молити Його про благословення та кращу долю нам, і нашій Церкві, і всій Україні.

Мы сьвята верым у тое, што калі па словах Хрыста Выратавальніка, Госпадам нам падлічана нават валасы на галаве (Мц. 10:30), то тым больш доля Адзінай Памеснай Царквы ёсьць у руках Божых, а не ў чалавечых. Таму мы і надалей, будзем маліць Яго аб дабраслаўленьні і лепшую долю нам, і нашай Царкве, і ўсёй Украіне.

“Украінская Аўтакефалія”

http://uaoc.net/?p=2983

ДЗІЎНАЯ ТАЛЕРАНТНАСЬЦЬ ЗАХОДНІХ “ДЭМАКРАТЫЙ”

Калі ў нейкай хрысьціянскай краіне “абразяць” мусульманіна – гэта робіцца прадметам разгляду ў ААН альбо ЭС. А бязьмежны лібэральны экумэнізм затапляе праваслаўны сьвет. На гэтым грунце незаўважанай застаецца трагедыя, што распачалося яшчэ ў канцы 90-х гадоў ХХ ст. і трывае да сёньня – руйнаваньне праваслаўных манастыроў і храмаў Сэрбскага Косава, зьдзек і гвалт над яго праваслаўным насельніцтвам.

“Міралюбнасьць” і “верацярпімасьць” мусульманства, аб якой так любіць казаць рыма-Каталіцкая царква, выявіўся ў Косава ва ўсёй сваёй паўнаце.

Укрыжаваньне Косава адбываецца ў самым цэнтры Эўропы, на вачах міратворцаў ААН зь найбольш разьвітых краін. Па дадзеным Сэрбскае Праваслаўнае Царквы, за апошнія пяць гадоў у Косава і Мятохіі было зьнішчана больш чым 150 праваслаўных храмаў і манастыроў гэтага краю, што завецца калыскай сэрбскага праваслаўя.

Руйнаваліся не проста культавыя памятнікі альбо сакральныя аб’екты – гвалту зазнала праваслаўная душа цэлага народу з багатымі праваслаўнымі традыцыямі і яскравым лёсам. Вядзецца мэтавае зьнішчэньне менавіта праваслаўя, забіваліся і зазнавалі гвалт менавіта праваслаўныя.

Сёньня Косава, па вызначэньню шматлікіх экспэртаў, ператвараецца на цэнтр агульнаэўрапейскага тэрарызму і перавалачны пункт для гандлю наркотыкамі. Аб слаўнай мінуўшчыне гэтага краю моўчкі нагадваюць толькі адзінокія, цудам ацалелыя, праваслаўныя храмы і руіны тых царкоў, якім не судзілася перажыць новыя варварскія часы мусульманскай і каталіцка-масонскае навалы.

Кроў і боль Косава – гэта найлепшая ілюстрацыя падвойных стандартаў лібэральна-дэмакратычнага Захаду, сапраўднага стаўленьня да Праваслаўя лаціна-ватыканскай схізмы і набат для ўсяго праваслаўнага сьвету.

Фота

01- Косава поле. Згарэўшы абраз сьв. Мікалая Цадатворцы. На іконе яўна бачны сьляды крыві забітага мусульманамі праваслаўнага сьвятара.

02- Сэрбскія жанчыны: Слаўка Каліскіс (70 гадоў) і яе дачка Гардана (42 гады) у шпіталі сэрбскай вёскі Лепшае Сяло, прыблізна ў 10 мілях ад сталіцы Косава Прыштыны. Жанчыны лечацца ад ран, атрыманых імі ў часе нападу мусульмаскіх банд этнічных албанцаў.

03- Гэта жанчына забіта мусульманамі-албанцамі на вуліцы толькі за тое, што на ёй быў праваслаўны крыжык.

04- Прызен, манастыр Сьв. Архангелаў. Алтар царквы сьв. Мікалая пасьля пагрому і пажару, што нарабілі мусульмане-албанцы.

Па матар’ялах сайту: http://www.spc.rs/Vesti-2004/pogrom.html і прэс-центру СПЦ

ПАСЛАНЬНЕ СЬВЯЦЕЙШАГА ПАТРЫЯРХА ВАРФАЛАМЕЯ

Улюблёныя дзеці ў Госпадзе! Пачынаецца новы царкоўны год, мы зноў задумваемся аб стане Боскага тварэньня. Мы думаем аб мінулым і каемся за ўсё тое, што мы зрабілі альбо забыліся зрабіць дзеля захаваньня зямлі. Мы глядзім у будучае і молімся аб тым, каб нам была дадзена мудрасьць, якая будзе скіроўваць нашы думкі і дзеі. Апошнія дванаццаць месяцаў былі часам вялікай няўпэўненасьці для ўсяго сьвету. Фінансавая і грашовая сыстэмы, якім давярала шмат людзей, і спадзяваліся, што яны зробяцца крыніцай дабротаў іх жыцьця, нараджалі страх, няўпэўненасьць і беднасьць. Ад глябалізаванай эканомікі пацярпелі ўсе, нават найбольш бедныя, хто не браў аніякага ўдзелу ў гандлёвых дамовах вялікіх карпарацый.

Сапраўдны крызыс дае нам магчымасьць пашукаць іншы падыход да вырашэньня праблем, таму што мэтады, якія стварылі праблемы, ужо няздольны лічыцца іх найлепшым вырашэньнем. Трэба ўвесьці любоў ва ўсе нашы справы, любоў, якая выклікае сьмеласьць і спачуваньне. Чалавечы прагрэс не значыць проста накапленьня багацьця і безразважнае выкарыстаньне рэсурсаў зямлі. Барацьба зь сапраўдным крызысам выявіла каштоўнасьць тых, хто вызначае долю нашага грамадства.

Тых, хто можа знайсьці фантастычныя сумы грошаў для падтрымкі здрадзіла іх фінансавая і грашовая сыстэма, але не гатовы надаць нават маленькую частку гэтых коштаў, каб вылечыць той бядотны стан, у якім апынулася тварэньне менавіта праз тыя каштоўнасьці, альбо для таго, каб нагадаваць галадаючых альбо напаіць смаглых, якія зрабіліся ахвярамі менавіта гэтых каштоўнасьцяў. У асобе кожнай галоднай дзяціны вымалёўваецца адно пытаньне да нас, і мы не павінны адвесьці свой погляд унікаючы адказу. Чаму гэта адбылося? Гэта вынік чалавечай няздатнасьці альбо чалавечай волі?

Мы зрабілі рынак эпіцэнтрам нашай зацікаўленасьці, нашай дзеі і, з рэшты, нашага жыцьця, забыўшы, што наш выбар уплывае на жыцьцё будучых пакаленьняў і абмежаваць колькасьць нашых магчымасьцяў, якія могуць быць скіраваны на дабрабыт чалавека і тварэньня. Чалавечая эканоміка, якая пераўтварыла нас ў спажыўцоў – кульгае. Боская іканомія, стварыла нас па вобразу любячага Творцы, заклікае нас любіць і клапаціцца аб усім тварэньні.

Вобраз, які маем для саміх сябе, адлюстроўваецца ў нашым стаўленьні да тварэньняў. Калі мы лічым, што мы ёсьць спажыўцамі, тады мы прагнем да самасьцьвярджэньня праз спажываньне ўсяго тварэньня. Аднак калі мы лічым, што мы створаны за вобразам Боскім, тады мы выяўляем у нашых дзеях турботу і міласэрнасьць і намагаемся зрабіцца такімі, якімі мы былі створаны.

Памолімся ў часе Канфэрэнцыі Аб’яднаных Нацый па кліматычным зьменам, якая адбудзецца ў сьнежні ў Капэнгагене, за Боскае дабраслаўленьне, каб усе разьвітыя краіны супрацавалі з краінам, якія разьвіваюцца ў вобласьці абмежаваньня шкодных выкідаў. Каб у іх была воля для збору і разумнага выкарыстаньня неабходных коштаў, былі прыняты ўсе неабходныя захады і ўсе працавалі разам для таго, каб гарантаваць нашым дзецям, што яны змогуць насалоджвацца дабром гэтай зямлі, якую яны атрымаюць у спадчыну ад нас. Справядлівасьць і любоў павінны быць прысутнымі ва ўсіх асьпектах эканамічнае дзейнасьці. Карысьць, а тым больш кароткатрывалая, не можа быць і не павінна быць адзіным матывам нашых дзей.

Давайце ўсе адновім нашы абавязкі супрацоўнічаць, каб выканаць тыя зьмены, аб якіх мы молімся, адмовіцца ад усяго таго, што шкодзіць тварэньню, зьмяніць спосаб нашага мысленьня і, такім чынам, радыкальна зьмяніць наша жыцьцё.

Дабрыня Бога Творцы і Прамысьліцеля і нашы бацькоўскія пажаданьні, і патрыяршае дабраслаўленьне хай будуць зь усімі вамі.

† Варфаламей

Міласьцю Боскай АПХІЯПІСКАП Канстантынопальскі – Новага Рыму і Сусьветны ПАТРЫЯРХ ЎСЁЙ ПАЎНАТЫ ЦАРКВЫ: ДАБРЫНІ І СУСЬВЕТУ СТВАРАЛЬНІКА ЎСІХ ТВАРЭНЬНЯЎ Госпада і Бога, і Выратавальніка нашага Ісуса Хрыста.

верасень 2009 л.Б.

http://uaoc.net/?p=2975

ЦАРКОЎНЫ ГОД РУХОМЫ І НЕРУХОМЫЯ СЬВЯТА

Госпад Бог у надпрыродным раю Царквы пасадзіў цудоўнае дрэва, вечна жывое і зялёнае, якое падае нам шчодрыя плады на вечнае жыцьцё. Гэтым дрэвам ёсьць наш царкоўны год. Ён нагадвае велічную панараму, на якой іскравымі барвамі намалявана гісторыя збаўленьня чалавечага роду. Назіраючы яе, маем нагоду задумацца і нанава перажыць сьветлыя таямніцы з жыцьця Ісуса Хрыста і Ўсясьвятой Багародзіцы. Тут паўстаюць прад намі гераічныя подзьвігі і даброты шматлікіх сьвятых, мучанікаў і праведнікаў. Тут мы перажываем дні духоўнае радасьці і узьняцьця, а таксама дні сьвятога смутку, посту, плату за грахі і пакуты.

У царкоўным годзе замыкаецца царкоўны каляндар, які дзесь сыходзіцца, а дзесь адрозьніваецца ад грамадзянскага каляндарнага году. Царкоўны год Праваслаўнай Царквы, у тым ліку і нашай Беларускай Царквы (БАПЦ), не пачынаецца адначасна зь цывільным годам, г.з. першага студзеня, а Царкоўным Новым Годам, які пачынаецца першага верасьня. Наш царкоўны літургічны год цягнецца ад першага верасьня да 31 жніўня. Айцы І Сусьветнага сабору ў Нікеі 325 года, вызначылі дзень першага верасьня як пачатак Новага Царкоўнага Году. Гэтая дата засталася ў нашай Царкве і да сёньня.

Зь Візантыі, ад якой Кіеўская Русь прыняла Сьвяты Хрост, прыйшла традыцыя называць Новы год пачаткам індыкту. У перакладзе зь лаціны, “індыкт” – гэта “падатак”. У час імпэратара Канстанціна ў арміі служылі 15 гадоў. Калі тэрмін службы канчаўся, ваяры павярталіся да дому і жылі на дзяржаўную дапамогу, якая складалася з падатку (індыкту). Падатак зьбіралі першага верасьня, пасьля сканчэньня збору ўраджаю. Паколькі слова “індыкт” і 15 гадоў успрымаліся як павязаныя паміж сабой паняцьця, індыктам пачалі называць кожны новы год пятнаццаці гадовага адрэзку часу і само пятнаццацігодзьдзе.

Існуе думка, што рахунак 15-ці гадовымі адрэзкамі быў уведзены імпэратарам Канстанцінам замест старажытнага, паганскага ліку алімпіядамі (яны былі скасованы Феадосіям Вялікім у 394 г.). Яшчэ існавала паняцьце аб адрэзку часу ў 19 пятнаццацігадовых адрэзкаў, альбо 532 гады. Пэрыяд у 532 гады называецца Вялікім індыктам.

Справа ў тым, што праз кожныя 532 гады паўтараецца стан, калі колабег Сонца і Месяцу пачынаюцца разам. Дзеля хрысьціян гэта ёсьць істотным, бо менавіта такі астранамічны стан быў у той дзень, калі Хрыстос пачаў прапаведаваць.

Калі юдэі сьвяткавалі Рош-ха-шана (даслоўна – “галава году”, значыцца Новы год), выратавальнік прыйшоў у сынагогу ў Назареце і прачытаў словы прарока Ісаі: “Дух Гасподні на Мне; бо Ён памазаў Мяне… абвяшчаць год Гасподняга спрыяньня” (Лк. 4:18-19). Тады Хрыстос упершыню засьведчыў аб тым, што выконваюцца прароцтвы Старога Запавету аб прыход Мэсіі, што прыйшоў канец Старому Запавету і пачаўся Новы. Таму лічыцца, што 1 верасьня – спрыяльны час для пачатку шляху духоўнага выратаваньня.

Царкоўны год складзены так, што ў яго цэнтры знаходзіцца наш Боскі Выратавальнік, Усячыстая Дзева Марыя, якая ў справе збаўленьня займае першае месца пасьля Хрыста, стаіць найболей блізка ад Яго. Вакол асобы Хрыста Госпада і Яго Ўсясьвятой Маці мы бачым веліч услаўленай Царквы, менавіта ўсіх сьвятых Старога і Новага Запавету.

Сьвятая Царква, як добрая маці, заўсёды памятае аб сваіх дзецях, што адышлі ў вечнасьць, а таксама тых, якія зь волі Боскай пакутаваюць за свае грахі ў апраметнай. Таму яна вызначыла асаблівыя дні, якія называюцца памінальнымі, на маленьня і службы па памёршым, а таксама адводзіць у царкоўным годзе пэўныя часы на свае духоўныя подзьвігі, малітвы, пасты і пакуты. Такім чынам, наш царкоўны год гэта магутны гімн гонару і славе Боскай, ён быццам барвістая вясёлка, што яднае зямлю зь небам, а нас саміх адукоўвае, ачышчае, асьвячае і ўздымае да Бога.

Сьвята і памяці нашага царкоўнага году, на думку Царквы, не маюць быць для нас толькі звычайнымі ўспамінамі гістарычных падзей. Мы мусім іх кожны раз зноў і зноў перажыць у нашым сэрцы, значыцца, на праўду, непасрэдна браць у іх удзел, быццам быць жывымі сьведкамі і ўдзельнікамі тых падзей, якія сьвяткуем. Ісус Хрыстос не ёсьць мёртвай асобай, якая калісьці жыла, дзеяла і перайшла ў гісторыю. Ісус Хрыстос вечна жывы і дзейны. Ён і сёньня навучае нас і нагадвае нам, асьвячае нас і прабачае нам, на нас ахвяруецца, нас выратоўвае. Сьвяты Апостал Павал кажа: “Ісус Хрыстос учора і сёньня і навекі Той самы” (Жыд. 13:8).

Царкоўны год для нас не толькі жыватворчая крыніца любові да Ісуса Хрыста, але і крыніца глыбокага шанаваньня Яго Ўсясьвятой Маці. Ісус і Марыя непадзельныя і таму нельга любіць Хрыста і не любіць Багародзіцу. “Хто шануе Хрыста, – кажа сьвяты Епіфан Кіпрыскі, – шануе таксама і Марыю: хто не шануе Марыю, не шануе Хрыста”. У адной грэцкае песьні сьпяваецца: “Тых, хто не цалуе Твой Сьвяты абраз, Багародзіца Дзева, лічы бязбожнікамі і перадай іх полымю апраметнай”. А мітрапаліт Кіеўскае Царквы Георгій (1069 – 1072) у сваіх “Запаветах” кажа: “Хто не моліцца зь даверам да Сьвятой Багародзіцы, хай будзе пракляты.”

Вялікую частку царкоўнага календара аддадзена памяці ўсялякіх Сьвятых. Сваім жыцьцём Сьвятыя пераканаўча засьведчваюць: яны асьвяціліся таму, што пераймалі прыклад Ісуса Хрыста і Багародзіцы, жылі па навуцы, апісанай у Сьвятым Евангельлі. Сьвятыя ўласным прыкладам вучаць нас, што сьвятасьць даступна для людзей усіх часоў і ўсякага чыну. Трэба толькі так любіць Бога, як любілі яны, і так ва ўсім жадаць падабацца Богу і выконваць Яго волю, як выконвалі яны. Рэлігійныя сьвята, памяці заўсёды шмат значылі ў жыцьці народаў, падаючы людзям суцяшэньне, сьветлую радасьць. Усе сьвята царкоўнага году падзяляюцца на дзьве вялікія групы: на сьвята рухомыя і нерухомыя.

Два вялікіх сьвята займаюць асабліва пачэснае месца ў нашым царкоўным годзе: гэта сьвята Хрыстовага Нараджэньня і сьвята Хрыстовага Ўваскрошаньня, альбо Вялікдзень. Бо Хрыстова Нараджэньне – гэта пачатак, а Вялікдзень – сканчэньне збаўленьня чалавечага роду. І менавіта з гэтымі дзьвюма сьвятамі шчыльна павязаны пэўныя сьвята, нядзелі і асьвячоныя гадзіны.

У царкоўным годзе ёсьць сьвята, якія прыпадаюць на розныя чысла году. Гэта тлумачыцца тым, што яны залежаць ад сьвята Пасхі, якое не мае сталай даты. Падобныя сьвята, што не маюць сталай даты, называюцца рухомымі.

Ёсьць сьвята, якія кожны год адзначаюцца ў адзін і той жа дзень. Гэтыя сьвята называюцца нерухомымі. Як сьвята ёсьць асяродкам сьвятаў рухомых, так і сьвята Хрыстовага Нараджэньня ёсьць асяродкам сьвятаў нерухомых, хоць не ўсе нерухомыя сьвята ёсьць залежнымі ад гэтага сьвята. Шэраг сьвятаў, што залежны ад Хрыстовага Нараджэньня, утвараюць каляднае кола.

Сьвята Хрыстовага Ўваскрошаньня, які належыць да найбольшых сьвятаў у гаду, характэрна надзвычайнай і доўгай падрыхтоўкай, а таксама трывалым сьвяткаваньнем яго пасьлясьвята, што ёсьць быццам працягам сьвята Вялікадня. Пасхальны цыкл пачынаецца нядзеляй Мытара і Фарысэя за 10 тыдняў прад Вялікаднём, а скончаецца праз 8 тыдняў пасьля Пасхі нядзеляй Усіх Сьвятых. Ён падзяляецца на час прадпасхальны і пасьляпасхальны.

Час прадпасхальны – гэта чатыры тыдня прад постам: нядзеля Мытара і Фарысэя, Блуднага Сына, Мясапусная і Сырапусная; Вялікі Пост, альбо Чатырохдзесятніца – ад нядзелі Сырапуснай да нядзелі Вербнай, ды ў канцы Пакутны Тыдзень, які звычайна залічаецца да Вялікага Посту.

Час пасхальны доўжыцца 8 тыдняў. Яны ідуць у такім парадку: Нядзеля Тамаша, Міраносіц, Расслабленага, Самаранкі, Сьлепанароджанага, нядзеля сьв. Айцоў, нядзеля Пяцідзесятніцы, альбо Зыходу Сьвятога Духа, і нядзеля Усіх Сьвятых.

Пасьля сьвята Пасхі ідуць дванаццаць сьвятаў Госпада і Багародзіцы, якія называюцца дванадзесятымі. Адны зь іх рухомыя, іншыя – нерухомыя.

Нерухомых сьвятаў дзевяць: Нараджэньне Ўсясьвятой Багародзіцы – 8 верасьня; Уздыманьне Годнага і Жыватворчага Крыжа Госпада – 14 верасьня; Увядзеньне ў храм Усясьвятой Багародзіцы – 21 лістапада; Нараджэньне Хрыстова – 25 сьнежня; Хрост Госпада, альбо Богазьяўленьне – 6 студзеня; сустрэча Ісуса Хрыста (Грамніцы) – 2 лютага; Дабравешчаньне Ўсясьвятой Багародзіцы – 25 сакавіка; Зьмяненьня Госпада – 6 жніўня; Спачын Маці Боскай (Усьпеньне) – 15 жніўня.

Рухомых сьвятаў тры: Уваход Госпада ў Ерусалім, Узьнясеньне Госпада, Зыход Сьвятога Духа на апосталаў альбо Тройца.

Малюнак: “Рука Яна Дамаскіна” – старажытны спосаб (VIII ст.) для вылічэньня пасхаліі, і рухомых сьвятаў гадавога кола Праваслаўнае Царквы.

ПРАЎДЗІВАЯ ГІСТОРЫЯ ЎАПЦ І ПАТРЫЯРХ ФІЛЯРЭТ

У новым 1999 годзе Ўкраінская Аўтакефальная Праваслаўная Царква сьвяткуе юбілей – 10 год трэцяга адраджэньня, якое пачала парафія Сьвятых апосталаў Пятра і Паўла горада Львова. 19 жніўня ўвайшло ў гісторыю як дзень Ператварэньня Ўкраінскае Царквы, які скончыўся абвяшчэньнем уласнага патрыярхату і першым Патрыярхам УАПЦ стаў мітрапаліт Місьціслаў, шматгадовы месцаахоўнік пасаду Кіеўскага мітрапаліта. Аб УАПЦ за апошнія 10 гадоў было напісана шмат няпраўды, асабліва прыклаўся да гэтага былы экзарх РПЦ ва Ўкраіне, мітрапаліт Філярэт Дзенісенка, для адных сёньня – патрыярх, для іншых – Міхаіл Антонавіч.

Таму паспрабуем у храналягічным парадку аднавіць гісторыю адносін Філярэта Дзенісенка зь УАПЦ, запісаўшы яе зь вуснаў удзельнікаў і сьведкаў падзеяў.

1989 год.

У студзені 1989 года, групы сьвятароў Львоўскае япархіі, карыстаючыся палітыкай “перабудовы” і галоснасьці прэзыдэнта Гарбачова, вырашылі аддзяліцца ад РПЦ і абвясьціць аўтакефалію. Ведаючы ўкраінскае прозьвішча экзарха Філярэта, і чуючы ягоную казань на ўкраінскае мове ў Праабражэнскае царкве ў Львове, паверылі, што ў ім жыве ўкраінская душа, таму вырашылі напісаць яму ліст, прапануючы зрабіцца лідэрам адраджэньня Ўкраінскае Царквы. На подпіс ліста не адважыўся ніводны сьвятар, таму падпісаў пратаярэй Уладзімір Ярэма.

Экзарх не адгукнуўся, а ў прыватнай размове зь адным львоўскім сьвятаром сказаў “нельга падзяляць народ”. Мітрапаліт Львоўскі Нікадзім Руснак вырашыў судзіць пратаярэя Ў. Ярэму, але, на дзіва, япархіяльны суд яго апраўдаў. Пакуль абралі іншы склад судзьдзяў – было ўжо занадта позна. Ініцыятыўная група вырашыла дзеяць хутчэй, падала тэляграмы ў Маскву і Кіеў аб выхадзе з РПЦ, а таксама ў Амэрыку і Канстантынопаль, і ў сьвята Зьмяненьня 19 жніўня 1989 года абвясьціла зноў аб выхадзе зь імпэрскае царквы.

Першым адгукнуўся на тэлеграму мітрапаліт Украінскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы ў выгнаньні Мсьціслаў. Прадстаўнік Канстантынопалю япіскап Усевалад (Майданскі) адгукнуўся за позна, бо мы ўжо прынялі юрысдыкцыю мітрапаліта Мсціслава.

Цяжкая была справа зь царкоўнай герархіяй. Мы шчыра паверылі архіяпіскапу Івану Бандарчуку, не думаючы, што патрыятычнымі словамі можа прыкрыцца здраднік, які меў ад кагосьці іншыя пляны, і які першым здрадзіў абранага патрыярха. Мы мелі ўжо шмат парафій і сьвятароў, трэба было ставіць архірэяў. Гэта адбылося ў наступным годзе.

1990 год.

Маючы архіяпіскапа і шэсьць япіскапаў, мы сабралі 5 – 6 чэрвеня ў Кіеве І Памесны Сабор УАПЦ, які запоўніў вялікую залю Дому кіно. На Саборы было ўзьнята архіяпіскапа Івана да сану мітрапаліта, а Кіеўскую мітраполію да рангу Патрыярхіі. Першым Патрыярхам Украінскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы мы абралі мітрапаліта Мсьціслава. Давялося доўга чакаць прыезду Патрыярха ва Ўкраіну, нарэшце дачакаліся: аж позьнім кастрычніцкім вечарам наш патрыярх выйшаў зь летаку.

Маса народу суправаджала Патрыярха з Барыспалю зь сьвечкамі ў руках. Каля сабору Сьвятой Сафіі адбылася ўрачыстая сустрэча, а ў Львове, ва Ўсьпенскае царкве – першая сьвятая Літургія адслужаная Патрыярхам пры стотысячным зборы народу, і сустрэча зь уладай Львову. Восеньню, у Сафійскім Саборы адбылася інтранізацыя, а хутка пасьля яе пачалася здрада архірэяў Івана Бандарчука і Ўладзіміра Раманюка, якія зьбіралі таемна подпісы супраць інтранізацыі Патрыярха, ды наступ агентуры КГБ і прэзыдэнта Краўчука.

Мітрапаліт Філярэт, як пацьвярджаюць ягоныя біёграфы ў часопісе “Чалавек і сьвет” за лета бягучага году, “прынцыпова змагаўся супраць аўтакефаліі і яе патрыярха”, Маскоўскага патрыярха прывозіў у Кіеў і дамогся, нягледзячы на пратэсты грамадзян і дэпутатаў парлямэнту, каб гэты патрыярх адслужыў у Сафійскім саборы.

1991 год.

22 траўня Патрыярх Мсьціслаў прыехаў у Каніў, каб пасьля доўгай адсутнасьці ва Ўкраіне пакланіцца вялікаму паэту (Т.Шэўчэнка – рэд.) і памаліцца на магіле за супакой ягонай душы. Экзарх РПЦ Філярэт зрабіў гэта немагчымым. Ён загадаў сваім сьвятарам шчыльна атачыць магілу, каб не дапусьціць Патрыярха Ўкраіны.

Паніхіда РПЦ працягвалася ўвесь дзень, бо Патрыярх Мсьціслаў цярпліва чакаў сканчэньня, а паніхіда рабілася бясконцай. Так і не дачакаўся. Ці ў гэтым факце можна бачыць хоць крыху чалавечнасьці, пашаны да царкоўнага абразу, да слаўнага паэта, якойсьці інтэлігентнасьці экзарха і яго папоў, а не толькі хамства і бязбожнасьці.

1992 год.

Патрыярху Мсьціславу прэзыдэнт Краўчук аніяк не жадаў даць памяшканьне ў Ківе. Патрыярх вымушаны быў жыць у гатэлях. Вясной Патрыярх зь уладыкамі Антоніем Масендзічам і Антоніем Шчэрбай былі ў Канстантынопалі, мелі размову з патрыярхам Варфаламеям, атрымалі абяцаньне, што Сынод Сусьветнай Патрыярхіі вырашыць справу Царквы ва Ўкраіне, і сфатаграфаваліся з Патрыярхам Варфаламеям у адной залі Фанарскага палацу. Такое фота мы захавалі, хоць мітрапаліт Антоні забраў арыгінал з памяшканьня Львоўскае япархіі.

З паперкай МВС ад 22 чэрвеня (без ведама Патрыярха Мсьціслава) загадана было зьбіраць сабор 25 – 26 чэрвеня і на гэтым саборы, па статуту Украінскае Аўтакефальнае Праваслаўнае Царквы стварыць УПЦ КП. Абраных людзей зьбіралі праз выклікі тэлеграмамі і адбывалася імітацыя Аб'яднальнага Сабору РПЦ і ЎАПЦ.

З боку РПЦ прысутнічаў экзарх Філярэт, адзін ярхірэй (Якаў) і некалькі сьвятароў. Рэшту складалі дэпутаты, учарашнія камуністы. З боку ЎАПЦ было, – з трынаццаці архіяпіскапаў толькі пяць, без згоды і дабраслаўленьня Патрыярха. Яны былі меншасьцю і не мелі права без свайго Патрыярха браць удзел у такім “саборы”. Але гэта былі ўжо здраднікі. Другога мітрапаліта ЎАПЦ, Андрэя не было. Яго далучылі пазьней, як і япіскапа Пятра Петруся.

Патрыярха не было, бо яго наўмысна не паведамлялі. Сьвятары Ўкраінскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы і два братчыка з Брацтва сьв. Андрэя Першпакліканага нічога не маглі зрабіць. Калі пратэставалі – ім дэпутаты Скорык, Чэрваній ды іншыя казалі: “Садзіся! Маўчы!” Што задумалі – тое і зрабілі, але веруючыя людзі падобнага ніколі не адобрылі.

Калі прыехаў ва Ўкраіну Патрыярх, былы прэзыдэнт Украінскай Рэспублікі ў выгнаньні Паўлюк прывёў мітрапаліта Філярэта, якога на зборах 26 чэрвеня 1992 году было названа “заступнікам патрыярха”, і прасіў протапрэсьвітэра Ўладзіміра Ярэму заступіцца за мітрапаліта Філярэта прад Патрыярхам, каб адбылася аўдыенцыя.

Аўдыенцыя адбылася і размова была амаль даслоўна наступная: “Вы тут нешта без мяне нарабілі, а цяпер жадаеце, каб я ўсё гэта прыняў. Я мушу раней разабрацца, што і як было. Пакуль я зьвяжуся зь Амэрыкай і Канстантынопалем, вы сядзіце ніжэй травы і цішэй вады, нічога не робіце, нікога не сьвяціце, каб не наклікаць новай бяды, а я, калі зарыентуюся – вас паклічу і паразмаўляем”.

На другі дзень мітрапаліт Філярэт сьвяціў ва Ўладзімірскім саборы новага япіскапа. Калі гэта распавялі Патрыярху, ён пабялеў і сказаў: “Больш я зь ім не размаўляю.” Запрасіўшы сваіх архірэяў і не дачакаўшыся ўсіх, галоўнае – мітрапаліта Андрэя, бо яго ўжо далучылі да КП, ўзьняў да сану архіяпіскапа Пятра Пятруся, і пакінуўшы Ўкраінскую Аўтакефальную Праваслаўную Царкву на яго, запрасіў юрыстаў, прадыктаваў ім пратэст, і, уражаны такім ходам падзеяў захварэў, паляцеў у Амэрыку, і 11 чэрвеня наступнага году памёр.

1993 год

Украінская Аўтакефальная Праваслаўная Царква засталася з двума япіскапамі. У ёй, пры дапамозе прэзыдэнта Краўчука, АМАПу, міліцыі і іншых сілавых структур, забралі большасьць парафій, нават цэлыя япархіі, забралі Статут, але Царква захавалася, і пасьля сьмерці Патрыярха была прымушана абраць наступніка. Не магла чакаць на нейкія “агульныя зборы”, бо гэта быў бы канец УАПЦ. Агентура дзейнічала.

Япіскап Пятро Пятрусь быў заангажаваны дзеяч на раскол Ўкраінскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы, і ён адразу ж пасьля інтранізацыі 14 кастрычніка рабіў усё, каб патрыярх Зьміцер памёр ад скрухі і голаду, але засталіся верныя сьвятары, ды і родныя, якія падтрымлівалі старца. Сьвятары, ды і большасьць міран яго шанавалі і падтрымлівалі ў жыцьці.

1995 год

Патрыярх Зьміцер дамовіўся з патрыярхам Уладзімірам Раманюком аб тым, што абодва аб’яднаюцца, а на агульным Саборы будзе абрана адзінага Патрыярха, а Сабор мусіў адбыцца без Філярэта. Але гэты Сабор апярэдзілі нечаканыя падзеі: трагічная сьмерць мітрапаліта Івана Бандарчука, а за ім сьмерць патрыярха Ўладзіміра. Былыя архірэі ЎАПЦ, якія былі ў Кіеўскім Патрыярхаце, на сабор УПЦ КП, скліканы Філярэтам, адмовіліся ісьці.

Яны прыехалі ў Кіеў, і ў Феадосіеўскім манастыры, дзе была рэзыдэнцыя патрыярха Ўладзіміра, зрабілі нараду, запрасілі Патрыярха Зьміцера і адбылося вяртаньне ва ЎАПЦ мітрапаліта Андрэя, архіяпіскапаў Васіля, Рамана і япіскапа Мяфодзія. Спакою Ўкраінская Аўтакефальная Праваслаўная Царква не атрымала, бо новы раскольнік Пятро (Пятрусь) пачаў актыўна дзеяць на развал УАПЦ.

1996 год.

Новую заваруху распачаў архіяпіскап Пятро Пятрусь зь япіскапам Міхалам Дуткевічам. Апошні пачаў праводзіць нейкія “левыя інтарэсы”, незразумелыя зьвязкі, быццам з палестынскімі арабамі, нейкімі таемнымі місіямі, і ўсё гэта таілася ад старога Патрыярха. 8 верасьня Патрыярх Зьміцер аднавіў страўрапігію Ўсьпенскае царквы г. Львову, якую ёй надаў яшчэ Канстантынопальскі патрыярх Ярэмія ІІ. Архіяпіскап Пятро Пятрусь адмовіўся выконваць патрыяршыя ўказы, і адышоў у раскол. Ён спрабаваў шантажыраваць патрыярха, выдумляючы міфічныя даўгі на вялікія сумы, калі гэта не спрацавала – у лістападзе сьпешна склікаў псэўдасабор, які ніколі не быў вызнаны.

Раскольнікі зрабілі сябе фальшывую пячатку, падраблялі дакумэнты. Мусілі ўмяшацца архірэі і сьвятары, і ўсё гэта выкрылі, але міліцыя аддала фальшывую пячатку Дуткевічу, хоць абавязалася не аддаваць.

1997 год.

У сакавіку япіскап-раскольнік Іван Байчук здрадзіў сваіх сяброў і перайшоў у УПЦ КП, перадаўшы ім памяшканьне патрыярхіі ЎАПЦ. Гэта было па-за прававым актам, але Філярэт заўсёды ігнараваў ўсе царкоўныя і грамадзянскія правы. УАПЦ зь вялікімі цяжкасьцямі атрымала іншае памяшканьне.

ІІІ Памесны Сабор УАПЦ 28-29 траўня прыняў новы Статут, адлічыў раскольнікаў зь Царквы, прыняў іншыя рашэньні. Пасьля Сабору Вярхоўны Суд Украіны пацьвердзіў – УАПЦ кіруе Патрыярх Зьміцер, а раскольнікі не маюць права выступаць ад імя ЎАПЦ. Пасьля гэтага ўладыка Пятро Пятрусь перайшоў у УПЦ КП, але і адтуль праз месяц быў адлічаны па-за штат, бо выявілась, што зь ім перайшло толькі некалькі малааўтарытэтных сьвятароў.

1998 год.

У красавіку ЎАПЦ сьвяткавала 100-гадовы юбілей Патрыярха Мсьціслава, вялікага сына ўкраінскага народу і выдатнага герарха Ўкраінскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы. Пазбыўшыся раскольнікаў, УАПЦ павольна павяртае сябе згубленыя пазыцыі. Павялічваецца япіскапат, адчыняюцца новыя япархіі, дзейнічаюць тры духоўныя сэмінарыі, Калегія Патрыярха Мсьціслава, аднаўляюцца страчаныя кантакты зь украінскімі праваслаўнымі япіскапамі дыяспары.

ПАСЬЛЯСЛОЎЕ.

Дзіўная “прынцыповасьць” экзарха РПЦ, мітрапаліта Філярэта выявілася даўно, адразу пасьля яго першага прыезду да Львову і абнадзейнай пропавядзі ў 60-х гадах. Адразу ж пасьля прызначэньня ў Кіеў, Філярэт перавёў адпраўленьне богаслужбаў зь украінскай мовы на “словяна-расейскую” ва ўсіх украінамоўных парафіях, якія тады яшчэ існавалі – Андрэяўскай, Мікільска-набярэжнай ў Кіеве, у Ржышчаве, у вёсках Жытоміршчыны і іншых. На дагаджаньне атэістам Філярэт пазачыняў усе сэмінарыі ў УССР – Кіеўскую, Луцкую і іншыя, за выняткам “новарасейскай” у Адэсе, дзе панаваў недатыкальны Агафангел Савін. Экзарх зачыніў нават рэшту Кіева-Пячорскага манастыру, які яшчэ існаваў у Блізкіх пячорах і перадаў усе пячоры атэістам пад музэй.

Прывязанасьцю да РПЦ, піша аўтар артыкулу ў Царкоўным календары на 1999 год, выдадзеным УПЦ КП, мітрапаліт Філярэт Дзенісенка выявіў свой “адчынены і годны шлях, напоўнены шляхетнасьцю”, тым, што не адышоў ад Маскоўскай Патрыярхіі да таго, пакуль яна не пазбавіла яго сану, маючы на гэта поўнае права і падставы. Сваёй непасьлядоўнымі паводзінамі Філарэт завёў УПЦ КП у тупік і прагне гэтае самае зрабіць зь УАПЦ (Гл. Царкоўны каляндар УПЦ КП на 1999 год).

У такой адданасьці РПЦ яго япіскапы “горача падтрымалі свайго Кіраўніка… і аднадушна здрадзілі яго” (б. 99). Ёсьць падобныя пэрлы і на бачыне 100-й: “нікім непацьверджаныя паўнаважаньні рэшткам УАПЦ” – на праўду паўнаважаньні былі пацьверджаны законным кіраўніком УАПЦ Патрыярхам Мсьціславам, таму Царква захавалася і дзейнічае.

Не існавала ЎАПЦ толькі ва ўмах прыхільнікаў УПЦ КП і чыноўнікаў зь МВС і СБУ, якія пісалі паперкі аб правядзеньні “Аб'яднальнага Сабору” 25 – 26 чэрвеня 1992 году, які не вызнаў Патрыярх Мсьціслаў. Не быў сябрам “Вышэйшае Царкоўнае рады ЎПЦ КП” і протапрэсьвітэр Уладзімір Ярэма, бо той новаўтворанай рэлігійнай арганізацыі не падпарадкоўваўся і на іх зборы не хадзіў.

Айцец Уладзімір Ярэма прысутнічаў на зборах 25 чэрвеня 1992 году, дзе намагаўся пратэставаць і быў адзіным, хто сказаў Філярэту праўду ў вочы. А праўда была такая: Філярэт Дзянісенка забаронены ў служэньні і пазбаўлены сану праваслаўнага герарха, не прадстаўляе ніводнай Царквы.

Праўда вымагае рэакцыі на няпраўду. Цяжка зразумець, як можа паважны аўтар пісаць сучасную царкоўную гісторыю, калі жывы яшчэ яе сьведкі, і кідацца ў прыдумкі і інсінуацыі на сваю карысьць. Але гісторыя пакажа, на чыім баку праўда, бо “Царква, як і Хрыстос раз уваскросшы, больш не памірае” (Мітрапаліт Васіль Ліпкіўскі)

Па матэрыялам “Церковного календаря УАПЦ” на 1999 л. Боскае.

http://uaoc.net/?p=2934